Seniha Sami Moralı

Hakkında

 (d. 1886, İstanbul – ö. 1982) Türk çevirmen, müzeci. Babası Abdüllatif Suphi Paşa Osmanlı devlet adamı ve yazardır. Annesi, Dışişleri Bakanı Mehmet Raşit Paşa'nın kızıdır. Tanzimat'ın ilanından sonra ülkemizde ilk defa maarif teşkilatını kuran ve ilk Milli Eğitim Bakanı olan Abdurrahman Sami Paşa'nın torunlarından biridir. Seniha Hanım'ın büyükbabası da Milli Eğitim Bakanlığı yapmış olan Abdullatif Suphi Paşa'dır. Mehmet Rauf Bey ile evlenmiştir. Çocukları Münevver Moralı (çevirmen, ressam), Nesrin Ağış Moralı (eğitimci, yazar, 1909-1981) ve Avni Moralı’dır.

Özel öğretmenlerden İngilizce, Fransızca ve Farsça dil eğitimi almıştır. Tarih ve edebiyat alanında çok sayıda eser okumuştur. Eşini genç yaşta kaybettikten sonra kendisini edebiyat ve tarih çevirilerine vermiştir. Osmanlı sarayında prenseslerin eğitimini üstlendi ve İngilizce dersleri vermiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında ülkede eğitime yön vermek üzere Türkiye'ye davet edilen Amerikalı eğitim kuramcısı John Dewey'n Ankara'daki çalışmalarında, Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Bey ile görüşmelerinde tercümanlık yapmıştır.

Asar-ı Attika Müzesi'nde bir süre tasnif memurluğu yaptıktan sonra arkeolog kadrosuna alınmış ve Türkiye'nin ilk kadın müzecisi olmuştur. Seniha Sami Morali, iyi düzeyde ve birkaç sayıda yabancı dil bildiği için, müzeye gelen yabancılara sık sık eşlik etmiş, onları bazen tek başına da gezdirmiştir. Ayrıca, yabancı arkeologların Türkiye'de yaptıkları tetkikler sonunda yazdıkları eserleri de Türkçeye çevirmiştir. 1950'de emekliye ayrılmıştır ancak ayrıldıktan sonra bile mesleğinden kopamamış ve Arkeoloji Müzesi yanında, Topkapı Sarayı ve Ayasofya Müzelerinin yayınlarıyla ilgilenmiştir.

1924'te kurulan Türk Kadınlar Birliği'nin kurucu üyeleri arasında yer alan Seniha Sami, 1931'de Belgrad'da ve 1933'te Marsilya'da yapılan Milletlerarası Kadınlar Kongresi'nde Türkiye'yi temsil etmiştir. Etkili konuşmalarıyla takdir toplayan Seniha Hanım’ın 1931'deki konuşması International Women's News'in Temmuz sayısında (10. sayı) yer aldı. Sheakespeare'in eserleri başta olmak üzere İngilizceden ve Fransızcadan Türkçeye çeşitli eserler çevirmiştir.

Seniha Sami Moralı, edebiyat ve güzel sanatlara meraklılığıyla bilinir ancak arkeoloji üzerine bir eğitim almamış, alaylı dediğimiz sınıfta yer almaktadır. Aileden geldiğini söylediği arkeoloji sevgisinin onun kaderini etkilediğini söyler.

Çevirileri

Shakespeare, William; Coriolanus Faciası (1942)

Shakespeare, William; Richard III. Faciası (1946)

Shakespeare, William; Antonius ile Kleopatra (1946)

Maurier, Daphne du; Kıralın Generali (1946)

Buck, Pearl S.; Kadınlar Paviyonu (1947)

Carr, John Dickson; Hapishane Gelini (1951)

Kaynakça

http://kadineserleri.org/ (Erişim: Ekim 2023)

http://www.istanbulkadinmuzesi.org/ (Erişim: Ekim 2023)

https://tarihdergi.com/ilk-kadin-uzman-c%CC%A7evirmen-entelektuel/ (Erişim: Ekim 2023)

Yazan

Aleyna Tuğçe Sümer/92230000208