Gönül Suveren

Hakkında

Ölüm tarihi 2007. Kardeşi Gülten Suveren. Kökeni baba tarafından Kafkaslar’a dayanmaktadır.  Annesi de iyi eğitim almış, Fransızca bilen bir kadındır. Ankara TED (Türk Eğitim Derneği/ Maarif Koleji) mezunudur. Çok iyi yabancı dil bilmektedir. İngilizce öğrenmeye ilkokulda başlamıştır. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi İngiliz Filolojisi’nde eğitim görmüştür. Sonrasında 4 yıl eğitim amaçlı Amerika’ya gitmiştir. Uzun yıllar Türkiye’de yazın çevirisinde “kültür emekçisi” olarak uğraş vermiştir. Gönül Suveren önceden gazetecilik de yapmıştır. Yeni Sabah, Babıali gazetelerinde çalışmıştır. Çeviri yapmaya 1950’lerde başlamıştır. 1950’lerin ikinci yarısından 2000’li yıllara kadar Gönül Suveren’in emeğinin ne denli yoğun olduğunu görebilmekteyiz.

Gazetecilik deneyiminin yanı sıra yaşamını uzun yıllar kitap çevirisi, ansiklopedi yazarlığı ve dergiler için derleme metin çevirisi yaparak kazanmıştır. 1950’lerin sonundan başlayarak adı en çok bilinen ve en üretken kadın çevirmenlerdendir. Gönül Suveren’in ismi çok satan kitaplar sınıfında değerlendirilmektedir. Kendisinin ve kardeşinin roman dışında eserlerinin tam bir dökümü olmasa da yoğun bir şekilde ansiklopedi/derleme çeviri faaliyeti içinde oldukları görülmektedir. Saklambaç dergisi için sözde çeviri tefrikalar da yazmıştır.

Edebî çeviriye 1946 yılında Jane Austen’ın Altın Halka (Pride and Prejudice) eserini çevirerek başlamış, 2009 yılında çevirdiği Agatha Christie’nin Kader Kapısı (Postern of Fate) eseriyle edebî çeviri kariyerini noktalamıştır. 63 yıllık edebî çeviri kariyerinde toplam 350 eser çevirmiştir. Genel olarak aşk, macera, polisiye, korku, bilim-kurgu gibi pek çok türde çok satan kitaplar çevirmiştir. Barbara Cartland, Wilbur Smith, Agatha Christie ve John Dickson Carr, Stephen King, Isaac Asimov, Suveren’in en çok çevirdiği yazarlar olarak öne çıkmaktadır. Ancak bu yazarların içinden Suveren’in en çok eserini çevirdiği yazar Agatha Christie’dir. Bir dönem Gönül Suveren imzalı bir Agatha Christie çevirisine yönelik ağır eleştiriler, kitabın toplatılması ve aynı kitabın yeni bir çevirisinin yayımlanması sürecinde Suveren’in adından çokça bahsedilmiştir.

Kitaplardaki “açık saçık bölümleri çevirmekten hoşlanmadıklarını, bunları kaynak dilde bıraktıklarını ve daha sonra bu kısımları yayınevinin çevirdiğini” belirtse de Vladimir Nabokov’un Lolita eserini çevirdiğinden dolayı bu konudaki fikirlerinin kardeşi Gülten Suveren’e göre daha esnek olduğu söylenebilmektedir.

İki kardeş olarak aynı kitabı ikiye bölerek ortak çevirdiklerinde dil farkı sezilmeyecek kadar aynı dili kullandıkları söylenmektedir. Suveren, çevirilerinde günlük konuşma dili kullanmaktadır. Bununla birlikte paragraflarda kelime tekrarlarından kaçınmakta, kelimelerin eş veya yakın anlamlısını kullanmaya özen göstermektedir. Bazen haftada bir kitap bile çevirmesi beklenmiştir Suveren’den. Dönemin ve yayınevlerinin politikalarına göre ideolojik ve politik amaçlı olarak seçilen kitapları da çevirmiştir. En çok çeviri yaptığı yayınevi Altın Kitaplar’dır. Bunun dışında Ceylan, Türkiye, İnkılap, Remzi Say, Başak gibi yayınevleri ve Yeni Sabah, Hürriyet, Milliyet gazeteleri ile de çalışmıştır.

“… Mesela bakın okurlar Agatha Christie ararken, bir tanıdık söyledi kitap yeri olan, Gönül Suveren’in Agatha Christie’sini istiyorum, diyorlarmış. O dile alışmış, onun dilini sevmişler. (SG-SS 2006, 11)”

Ödülleri

Çeviri Derneği Onur Ödülü (2005)

Çevirileri

Gorham, Charles; Altın Vücutlar (Parisli Ressam Gauguin'in Macera Dolu Hayatı) (1956)

La Mure, Pierre; Arzunun Ötesi (1956)

Duke, Madeleine; Gizli Vazife (1956)

Dickens, Charles; İki Şehrin Hikâyesi (1956)

Du Maurier, Daphne; Bana Benzeyen Adam (1957)

Da Venport, Marcia; Kardeşimin Bekçisi (1957)

Quentin, Patrick; Tehlike (1957)

Cozzens, James Gould; Hükmedince (1958)

Voelker, John Donaldson; Bir Cinayet Davası (1959)

Gary, Romain; Hep Bu Aşk İçin (1960)

Oleck, Jack; Messalina (1961)

Dickson, Carter; Ölümün Gölgesi, (1962)

Armstrong, Charlotte; Kırık Hayaller (1962)

Hull, Edith Maude; Çöl Mahkumu (1962)

Erhard, Christiane; Utanmaz Kadın (1962)

Millar, Margaret; Kaderin Esirleri (1962)

Davenport, Marcia; Milano Macerası (1962)

Shaw, Irwin; Hep Aynı Hayal (1962)

Eberhart, Mignon G.; Korkunun Kanatları (1962)

Christie, Agatha; Briç Masası Cinayeti (1962)

Stewart, Mary; Dokuz Araba Bekliyor (1962)

Bowart, C.; Damgalı Kadın (1962)

Longstreet, Stephen; Buhranlı Geceler (1963)

Tanner, Edward Everett; Mame Hala (1963)

Quentin, Patrick; Iki Karh Adam (1963)

Orway, Peter; Aşk Doğunca (1963)

Dumas, Alexandre; Üç Silahşörler (Cilt 1: d'Artagnan; 2: Milady) [Cilt: 1-2] (1963)

Christie, Agatha; İçimizden Biri (1963)

Queen, Ellery; Kapa Dörtlüsü (1963)

Gardner, Erle Stanley; Kürkü Güve Yemişti (1963)

Dickson, Carter; Karanlıkta Ayak İzleri (1963)

Chandler, Raymond; Tehlikeli Sarışın (1963)

Carr, John Dickson; Kızıl Dul (1963)

Christie, Agatha Miller; Evans Nerede? (1963)

Innes, Hammond; Kanlı Miras (1964)

Queen, Ellery; Y’nin Esrarı (1964)

Dickson, Carter; Üç Tabut (1964)

Queen, Ellery; Mor İzler (1964)

Lawrence, Hilda; Kardaki Kan İzleri (1964)

Gruber, Frank; Gümüş Katır (1964)

Haggard, H. Rider; Sultan Süleyman'ın Hazineleri (1964)

Nabokov, Vladimir; Lolita (1964)

Creasey, John; Kör Şeytan (1964)

Mc.Coloy, Helen; Ya Ben Kimim (1965)

Marsh, Anne; Suçlu Kalpler (1966)

MacLean, Alistair; Korkunç Sır (1966)

Christie, Agatha; Cinayet Kulübü (1966)

Christie, Agatha; Ölüm Oyunu (1966)

Christie, Agatha; Cinayetler Oteli (1966)

Dickens, Charles; İki Şehrin Hikayesi (1966)

Creasey, John; Karanlıkta Dört Ölü (1967)

Bruce, Jean; Azrail'in Gölgesi (1967)

Scott, Shell; Haydutlar Şehri (1967)

Christie, Agatha; Cinayet İlanı (1967)

Christie, Agatha; Porsuk Ağacı Cinayeti (1968)

Christie, Agatha; Beş Küçük Domuz (1968)

Hirschfeld, Burd; Bonnie ve Clyde (1968)

Gaskin, Catherine; Yıllardan Sonra (1968)

Glyn, Elinor; Aşkın Saati Gelince (1968)

Christie, Agatha; Noel’de Cinayet (1969)

Christie, Agatha; Gece Yarısı Cinayeti (1969)

Christie, Agatha; Ölüm Kapıda Bekliyordu (1969)

Christie, Agatha; Elmayı Yılan Isırdı (1969)

Christie, Agatha; Ruhların Cinayeti (1970)

Mackintosh, Elizabeth; Kopan Yaprak (1970)

Solzenitsin, Aleksandr I.; Kanser Koğuşu (1970)

Stone, Irving; Fırtınalı Arzular (1971)

Clavell, James; Biricik Sevgilim (1972)

Gaskin, Catherine; Aşkımı Biliyorum (1972)

Christie, Agatha; Ölüm Sessiz Geldi (1972)

Christie, Agatha; Ölüm Meleği (1972)

Yerby, Frank; Gurur Şatosu (1972)

Christie, Agatha; Koltuktaki Ölü (1972)

Christie, Agatha; Filler de Hatırlar (1973)

Christie, Agatha; Sevimli Örümcek (1973)

White, Patrich; Teyzenin Hikayesi (1973)

Gaskin, Catherine; Gönül Çiçeği (1973)

Twain, Mark; Tom Sawyer (1974)

Hemigway, Ernest; İhtiyar Adam ve Deniz (1974)

Uris, Leon; Exodus (1974)

Christie, Agatha; Cesetler Merdiveni (1974)

Hunter, Evan; Dadı Baba’yı Arıyor (1975)

Edwards, Samuel; Sömürenler (1975)

Marks, Laurence; Her Zaman 1. Mevki (1975)

Lynne, James Broom; Trende (1975)

Lynn, Jack; Dönek (1976)

Kesey, Ken; Guguk Kuşu (1976)

Eisenberg, Dennis; Carlos (1976)

Christie, Agatha; Ve Perde İndi (1976)

Kopmeyer, M. R.; Denenmiş Yöntemlerle Mutluluk ve Zenginlik Yolları (1977)

Treece, Henry; Vikingler (1977)

Melville, Herman; Moby Dick (1977)

Berlitz, Charles; İz Bırakmadan (1977)

Furneux, Rupert; Kayıp Uygarlıklar (1977)

Christie, Agatha; Gece Gelen Ölüm (1977)

Uris, Leon; Trinity (1977)

Cronin, A. J.; Yıldızlara Bakarken (1978)

Malot, Hector Henri; Kimsesiz Çocuk (1978)

Myrer, Anton; Bir Zamanlar Kartaldı (1978)

Caldwell, Taylor; Nehirdeki Fırtına (1978)

Christie, Agatha; Ölümün Sesi (1978)

Moody, Raymond A.; Öldüm ve Dirildim (1978)

Straub, Peter; Gece (1979)

Matthews, Leonard Harrison; Bateş- Hayvanlar Ansiklopedisi (1979) (Gülten Suveren ile birlikte)

Hirschfield, Burt; Ateş Adası (1979)

Hirschfield, Burt; Dallas (1979) (Gülten Suveren ile birlikte)

Christie, Agatha; Köşkteki Esrar (1979)

Twain, Mark; Çalınan Taç (1979)

Shaw, Irwin; Korku Yargılanıyor (1979)

Hammet, Dashiel; Lanet (1979)

Furneaux, Rupert; Kayıp Uygarlıklar (1979)

Jaffe, Rona; Kadın Kadına (1980)

Slyke, Helen van; Böylesine Sevmek (1980)

Woodley, Richard; Şampiyon (1980)

Christie, Agatha; Ceset Dedi ki (1981)

Antony, Evelyn; Gerçeğin Mezarı (1982)

Christie, Agatha; Cinayet Reçetesi (1982)

King, Stephen, Azrail Koşuyor (1982)

Smith, Wilbur; Altın Madeni (1982)

Seymour, Barbara; Menekşe Gözlü Kız (1983)

Gill, Tom; Aşıklar Ormanı (1983)

Macardle, Dorothy; Seviden Uzak (1983)

Ford, Leslie; Güneyli Güzel (1983)

Ferguson, Margaret; Zehirli Aşk (1983)

Quentin, Patrick; Aşk Bilmecesi (1983)

Christie, Agatha; Kırmızı İşaret (1983)

Reilly, Helen; Siyahlı Kadın (1983)

Heyer, Georgette; İki Kalp (1983)

Hamill, Laura; Unutma Beni (1983)

Asimov, Isaac;Altın Galaksi (1983)

Asimov, Isaac; Gizli Tanrılar (1983)

Asimov, Isaac; Galaksi Çöküyor (1984)

Asimov, Isaac; 13. Ölü Gezegen (1984)

Asimov, Isaac; Şafağın Robotları (1984)

Asimov, Isaac; Tanrılar ve İmparatorlar (1984)

Asimov, Isaac; Zamandan Kaçış (1984)

Christie, Agatha; Cinayet Alfabesi (1984)

Christie, Agatha; Cesetler Ağlamaz (1984)

Smith, Wilbur; Yedinci Papirüs (1984)

Stewart, Fred Mustard; Öfke Yılları (1985)

Keene, Tom; Pençe (1985)

Spellman, Cathy Cash; Çarpık İlişkiler (1985)

Goddard, Kenneth; Bedel (1985)

Trevanian; Kar Kaplanı (1985)

Christie, Agatha; Cinayetler Kulübü (1985)

Asimov, Isaac; İşte Tanrılar (1985)

Singer, June Flaum; Kapris (1985)

Christie, Agatha; On Küçük Zenci (1985)

Hallahan, William H.; İhanet Şirketi (1986)

Hyde, Anthony; Tilki (1986)

Asimov, Isaac; Kurtarıcı (1986)

Christie, Agatha; Ceset Katilini Arıyor (1986)

Christie, Agatha; Briç Masasında Cinayet (1986)

King, Stephen; Sis (1986)

Christie, Agatha; Üç Yanlış Üç Ceset (1986)

Christie, Agatha; Ve Ayna Kırıldı (1986)

Christie, Agatha; Yakut Kana Bulandı (1986)

King, Stephen; Mahşer (1987)

King, Stephen; “O” (1987)

Hammer, Armand; Kızıl Milyarder (1988)

King, Stephen; Şeffaf (1988)

Briskin, Jacqueline; Dokunulmazlar (1988)

Asimov, Isaac; İmparatorluk Kurulurken (1988)

Christie, Agatha; İskemlede Beş Ceset (1988)

Christie, Agatha; Kapı Tekrar Vuruldu (1988)

Christie, Agatha; Doğu Ekspresinde Cinayet (1989)

Steel, Danielle; Soya (1989)

Forsyth, Frederic; Arabulucu (1989)

Christie, Agatha; Çarpık Evdeki Cesetler (1990)

Christie, Agatha; Koltuktaki Ölü (1990)

Knightley, Phillip; Asrın Casusu Philby (1990)

Asimov, Isaac; Galaksi Şeytanları (1991)

Andrews, V.C.; Çatıdaki Nefes (1991)

Smith, Wilbur; Fillerin Şarkısı (1991)

King, Stephen; Gece Yarısını İki Geçe (1991)

Asimov, Isaac; Ben Robot (1992)

King, Stephen; Ruhlar Dükkanı (1992)

Konntz, Dean R.; Gizli Ev (1992)

Cook, Robin; Kör Nokta (1992)

Asimov, Isaac; Erişilmez İmparatorluk (1993)

King, Stephen; Oyun (1993)

Sheldon, Sidney; Ve Kadın Doruklara Tırmandı (1993)

Konntz, Dean R.; Yaratığın Gözyaşları (1993)

Waller, R. James; Sert Virajda Ağır Vals (1994)

King, Stephen; Kara Kule (1994)

King, Stephen; Çorak Topraklar (1994)

King, Stephen; Hayaletler Beldesi (1994)

Christie, Agatha; Ölümün Tam Zamanı (1994)

King, Stephen; Sadist (1995)

Cook, Robin; Ölüm Diyeti (1995)

Konntz, Dean R.; Soğuk Işıkta Randevu (1995)

Ostrowsky, Victor; Yahuda’nın Pençesi (1995)

King, Stephen; Çılgınlığın Ötesi (1995)

Asimov, Isaac; Üç Robot Yasası (1996)

Covey, Stephen R.; Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı (1996)

Konntz, Dean R.; Tik-Tak (1997)

Puzo, Mario; Son Baba (1997)

Hubbard, L. Ron; İnsan Aklının Sınırları (1998)

King, Stephen; Büyücü ve Cam Küre (1999)

King, Stephen; Kemik Torbası (2000)

DeMille, Nelson; Kıyamet Adası (2001)

Ludlum, Robert; Geçmişi Olmayan Adam (2002)

Kaynakça

Erkul Yağcı, S., Altınkaya Nergis, D. & Vatansever, N. (2023). Gönül Suveren ve Gülten Suveren Kardeşler ve Çeviri Türkçe Popüler Edebiyat. Söylem Filoloji Dergisi, Çeviribilim Özel Sayısı, 272-291. DOI: 10.29110/soylemdergi.1186379)

Gürçağlar, Ş.T. (2019). Kelimelerin Kıyısında: Türkiye’de Kadın Çevirmenler. İthaki, 246-277.

Yazan

Aleyna Tuğçe Sümer/92230000208