Mustafa Nihat Özön

Hakkında

d:1896 İstanbul - ö:1980 Ankara; Babası Hasan İhsan Efendi İstanbul Gümrüğü, büyükbabası Hacı Hâfız Mustafa Efendi Düyûn-ı Umûmiyye memurlarındandı. Dil bilimci ve sinema tarihçisi Nijat Özön'ün babasıdır. Mercan İdâdîsi’nin son sınıfındayken seferberlik ilânı üzerine askere alındı (1915). Lise eğitimini tamamlamamış olmasına rağmen İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’ne öğrenci olarak kabul edildi. Fakülteyi bitirdikten sonra Ankara Erkek Lisesi Fransızca öğretmenliğine gönderildi (1923). Bunun yanı sıra Anadolu Ajansı’nda çalıştı, İmam-Hatip Okulu’nda psikoloji ve ahlâk dersleri verdi. Ancak geçirdiği zatürre sebebiyle İstanbul’a döndü. Üsküdar Erkek Lisesi (1926) ve İstanbul Kız Muallim Mektebi’nin (1927-1934) edebiyat öğretmenliklerinde bulundu. Üsküdar’daki Fransız okulunda ve Kabataş Lisesi’nde derslere girdi. 1934’ten sonra Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü’nde hocalık yaptı ve buradan emekli oldu (1961). Emeklilik yıllarında da çalışmalarına devam eden Özön 2 Ocak 1980’de İstanbul’da vefat etti. Edebiyat tarihi alanında araştırmaları ve sözlük çalışmalarıyla tanındı. Ayrıca Dergâh (1921-23, 42 sayı), Maarif Vekâleti Talim ve Terbiye Heyeti adına çıkarılan Bibliyografya (1932-33, 15 sayı) ve Kalem (1938-39, 13 sayı) dergilerini çıkarmış, haftalık Oluş (1936-39) dergisinin yazı işleri müdürlüğünü yapmıştı. Yazıları; Dergâh, Türk Dili, Şadırvan, Tercüme, Ulus, Aylık Ansiklopedi, Kalem, Ayın Tarihi, Yeni Sabah, Sanat ve Edebiyat, Ülkü, Gazi Eğitim Enstitüsü Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi, Oluş dergi ve gazetelerinde yayımlandı.

Bildiği Diller: Osmanlıca, Farsça, İngilizce

Eserleri

Metinlerle Muasır Türk Edebiyatı Tarihi (2 cilt, 1930-32),

Türkçede Roman Hakkında Bir Deneme (1936; Türkçede Roman adıyla Alpay Kabacalı tar., yeni bas., 1985),

Namık Kemal ve İbret Gazetesi (1938),

Son Asır Türk Edebiyatı Tarihi (1940),

Hüseyin Rahmi Gürpınar'dan Seçilmiş Parçalar ve Eserleri Hakkında Mütalaalar (1945),

Açıklamalı Batı Edebiyatı (1952),

Açıklamalı Türk Dili ve Edebiyatı (1952),

Evliya Çelebi (1978).

Türkçe Tabirler Sözlüğü (1. cilt, A-D, 1943),

Okullar İçin Yeni Türkçe Cep Sözlüğü (1946?),

Türkçe-Osmanlıca-Fransızca-İngilizce Terimler Kılavuzu (1948),

Türk Atasözleri (1952),

Büyük Osmanlıca ve Türkçe Sözlük (1952; gen 3. bas. Büyük Osmanlıca-Türkçe Sözlük adıyla, 1959),

Edebiyat ve Tenkid Sözlüğü (1954),

Türkçe Yabancı Kelimeler Sözlüğü (1962),

Türkçe İmlâ Kılavuzu (1963),

Resimli Türk Dili Sözlüğü (1967),

Türk Tiyatrosu Ansiklopedisi (Baha Dürder ile, 1967).

Çevirileri

Dumas, Alexandre: Kamelyalı Kadın (1937)

de Maupassant, Guy: Küçük Rok (1939)

de Maupassant, Guy: Tellier Evi (1947)

Molière: Dekbazlık (1933)

Molière: Don Civani (1933)

Molière: Meraki (1933)

Molière: Savruk (1933)

Molière: Tartüf (1933)

Gorki, Maksim: Serseriler: Malva, Konovalof, Çelkaş Yol Arkadaşım (1937)

Gorki, Maksim: Serseriler (1937)

Gorki, Maksim: Hayim ile Artem (1942)

Gorki, Maksim: Stepte: Serseriler, Hayatı Hikayeleri (1962)

Kaynakça

https://islamansiklopedisi.org.tr/ozon-mustafa-nihat (Erişim: Ekim 2023)

https://web.archive.org/web/20170202053910/http://www.kimdirhayatieserleri.com/mustafa-nihat-ozon-kimdir-hayati-ve-eserleri-hakkinda-bilgi.html (Erişim: 2023)

https://www.biyografya.com/biyografi/12372 (Erişim: 2023)

https://www.eskieserler.com/Eski/Eserler/Yazar/1191/Mustafa-Nihat-Ozon.asp?LID=TR&ID=1191 (Erişim: 2023)

https://tr.wikipedia.org/wiki/Mustafa_Nihat_%C3%96z%C3%B6n (Erişim: 2023)

Öncü, M. T., Sertdemir, B. A., & Abacı, G. - Türkçe Çeviriler Bibliyografyası | Dünya Edebiyatından Çeviriler

Yazan

Tayfun TEKNECİ