Mehmet Özgül

Hakkında

d. 1936 Avanos, Nevşehir ö. 2023 İstanbul

Mehmet Özgül Avanos, Nevşehir’de doğmuştur. Kuleli Askerî Lisesi’nde lise eğitimini almıştır. Daha sonra 1959 yılında Ankara Üniversite’si Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Rus Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olmuştur. Eşi Fahrünnisa Özgül’dür. Devrim Özgül ve Başar Özgül isimli iki tane de çocuğu vardır.

1960 yılında Varlık Yayınları için Çehov çevirileri yapmaya başlamıştır. Genelkurmay Başkanlığı’nda 1963’ten 1967’ye kadar Rusça çevirmenlik yapmıştır. Bu dönemde aynı zamanda Gazi Eğitim Enstitüsü’nde İngiliz Dili ve Edebiyatı eğitimi görmüştür. 1967 senesinde lise eğitimini aldığı Kuleli Askerî Lisesi’nde stajyer İngilizce öğretmeni olarak görev almıştır. 1969 yılında Amerika Georgetown Üniversitesi’nde uygulamalı dil bilimi dalında yüksek lisansını tamamlamıştır. 1971’den 1974’e kadar Edirne’de askeri görev yapmıştır ve 1974 yılında Ankara Dil Okulu’nda Rusça öğretmenliği yapmıştır. 1979 senesinde askeri görevinden emekliye ayrılınca 1960 senesinde başladığı çeviri çalışmalarına yoğunlaşmıştır.

1981 yılında Hasan Ali Ediz Çeviri ödülünü kazanmıştır. 1984-1987 yılları arasında Rus Yazarlar Birliği’nin davetiyle Uluslararası Çevirmenler Konferansına katılmıştır. 1993 senesine kadar uzmanlık çevirilerine yoğunlaşan Özgül, aynı zamanda Rus Konsolosluğu’nda Türkçe öğretmeni olarak da görev almıştır. 1993 senesinden itibaren Çehov’un eserlerine odaklanmıştır ve 1998 senesinde yazarın bütün öykülerini, 2006 senesinde ise bütün oyunlarını çevirmeyi tamamlamıştır. Özgül aynı zamanda ÇEVBİR Haysiyet Kurulu’na başkanlık yapmasıyla da bilinmektedir.

Çevirileri

Gorki, Maksim: Bozguncu (1968)

Gorki, Maksim: Varenka Olesova (1968)

Tolstoy, Lev: İvan İlyiç’in Ölümü (1969)

Soljenitsin, Aleksandr: İvan Denisoviç'in Bir Günü - Kreçetovka İstasyonunda Bir Olay - Matriyona'nın Evi (1970)

Çehov, Anton: Küçük Köpekli Kadın (1971)

Ehrenburg, Ilya: Tröst (1979)

Mihalkov:  Afacanların Şenliği (1980)

Simonov, Konstantin: Anayurdun Dumanı (1981)

Aytmatov, Cengiz: İlk Öğretmenim (1982)

Gogol, Nikolay: Taras Bulba (1982)

Gogol, Nikolay: Taras Bulba 2 (1982)

Aytmatov, Cengiz: Beyaz Gemi / Toprak Ana / Deve Gözü (1983)

Aytmatov, Cengiz: Erken Gelen Turnalar, Fujiyama, Deniz Kıyısında Koşan Alaköpek (1983)

Aytmatov, Cengiz: Elveda Gülsarı (1983)

Tolstoy, Lev: Polikuşka (1983)

Dostoyevski, Fyodor: Yeraltından Notlar - Beyaz Geceler (1985)

Simonov, Konstantin: Özel Yaşam Dedikleri (1986)

Yevtuşenko, Yevgeni: Yaban Yemişleri (1986)

İskender, Fazıl: Çik ve Puşkin (1988)

Ehrenburg, Ilya: On Üç Pipo (1991)

Aytmatov, Cengiz: Elveda Gülsarı / Yüz Yüze / Cemile / Oğulla Görüşme / Askerin Oğlu (1993)

Soljenitsin, Aleksandr: İvan Denisoviç’in Bir Günü (1997)

Çehov, Anton: Bütün Öyküler 1 (1880-1884) (1997)

Çehov, Anton: Bütün Öyküler 2 (1885-1886) (1997)

İskender, Fazıl: Sandro Dayı (1997)

Ulitskaya, Liyudmila: Madeya ve Çocukları (1999)

Ulitskaya, Liyudmila: Soneçka (1999)

Ulitskaya, Liyudmila: Yoksul Akrabalar (1999)

Çehov, Anton: Bütün Öyküler 3 (1886) (2000)

Çehov, Anton: Bütün Öyküler 4 (1887) (2000)

Çehov, Anton: Öylesine Bir Öykü - Bütün Öyküleri 5 - (1888-1891) (2000)

Çehov, Anton: Bütün Öyküler 6 (1891-1893) (2000)

Aytmatov, Cengiz: Selvi Boylum Al Yazmalım (2000)

Çehov, Anton: Bütün Öyküler 7 (1893-1895) (2001)

Buyda, Yuri: Sıfır Treni (2001)

İlf, İlya: Yegeni Petrof – On İki Sandalye (2002)

Çağdaşlarının Anılarıyla Anton Çehov (2002)

Gorki, Maksim: İki Arkadaş (2002)

Şukşin, Vasili: Yaşama Tutkusu (2003)

Çehov, Anton: Doktor Çehov'dan Öyküler (2004)

İskender, Fazıl: Kafkas Öyküleri (2004)

Gorki, Maksim: Makar Çudra – Seçme Eserler 2 – Öyküler (2004) (Ayşe Hacıhasanoğlu ile birlikte)

İlf, İlya: Yevgeni Petrov – Altın Buzağı (2005)

Simonov, Konstantin: Savaş Günleri - Lopatin'in Notları (2005)

Çehov, Anton: Bütün Oyunları (2006)

Çehov, Anton: Bütün Oyunları 2 (Anayol Kıyısında, Yazlıkçı,Düğün, Jübile, Martı) (2006)

Çehov, Anton: Bütün Oyunlar 3 - Üç Kız Kardeş, Vişne Bahçesi (2006)

Aytmatov, Cengiz: Ebedi Gelin – Dağlar Yıkıldığı Zaman (2007)

Kaçan, Vladimir: Marusya (2009)

Çehov, Anton: Eczacının Karısı - Bütün Öyküleri 3 (2011) 

Andreyev, Leonid: Lazarus (2012)

Gorki, Maksim: Mujik (2014)

Rus Öyküleri (2017) Uğur Büke ile birlikte

Gorki, Maksim: Konovalov (2017)

Tolstoy, Lev: Öyküler (2018)

Çehov, Anton: Kunduracı ile İblis (Öyküler Cilt 5) (2019)

Çehov, Anton: Düşmanlar (2020)

Kaynakça

https://ceviribilim.com/2007/06/12/rus-edebiyatini-ruscadan-cevirmek-mehmet-ozgul-ve-cevirileri/ (Erişim: Ekim 2023)

https://www.cumhuriyet.com.tr/kultur-sanat/usta-cevirmen-mehmet-ozgul-yasamini-yitirdi-2070564#:~:text=Mehmet%20Özgül%201936%20yılında%20Nevşehir,Dili%20ve%20Edebiyatı%20eğitimi%20almıştır. (Erişim: Ekim 2023)

https://www.canyayinlari.com/mehmet-ozgul#:~:text=MEHMET%20ÖZGÜL%2C%201936%27da%20Nevşehir,askerî%20okullarda%20Rusça%20öğretmenliği%20yaptı. (Erişim: Ekim 2023)

https://haberglobal.com.tr/kultur-sanat/cehov-tolstoy-dostoyevski-gogol-gibi-klasiklerde-imzasi-var-usta-cevirmen-mehmet-ozgul-yasamini-yitirdi-mehmet-ozgul-kimdir-243726 (Erişim: Ekim 2023)

Yazan

Merve Beril Kaya