Attila İlhan

Hakkında

d. 15 Haziran 1925, İzmir ö. 11 Ekim 2005, İstanbul

Attila İlhan, 1925 senesinin haziran ayında İzmir’in Menemen ilçesinde, Muharrem Bedrettin İlhan ve Emine Memnune İlhan’ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Çolpan İlhan ve Cengiz İlhan adında iki tane de kardeşi vardır. İlhan, babasının şiire olan merakı ve sahip olduğu şiir ve roman koleksiyonu sayesinde küçük yaştan itibaren edebiyata ilgili olmuştur. Lise eğitimini İzmir Atatürk Lisesi’nde almış olan Attila İlhan, öğrencilik yıllarında ilk şiirlerini kaleme almıştır. Sevdiği kıza Nazım Hikmet’in bir şiirini mektup olarak gönderdiği için okuldan atılmıştır.

Bu olaydan sonra 1941 yılında 3 hafta tutuklu kalmış ve 2 ay hapis cezasına çarptırılmıştır. Aynı zamanda Türkiye’nin hiçbir yerinde eğitim alamayacağı yönünde bir karar alınmış fakat babasının el atmasıyla 1944 yılında bu karar ortadan kalkmıştır.

1946 senesinde İstanbul Işık Lisesi’nde eğitimine devam etmiştir. Bu dönemde “Cebbaroğlu Mehemmed” isimli şiirini kaleme almıştır ve amcası kendisine haber vermeden bu şiiri CHP Şiir Armağanı yarışmasına göndermiştir. Bu şiiriyle ikinciliğe layık görülmüştür. Bu ödül hayatının dönüm noktalarından biri olmuştur.

Eğitimine İstanbul Hukuk Fakültesi’nde devam eden Attila İlhan, bu dönemde “Gün” ve “Yığın” isimli dergilerde çeşitli şiirler yazmıştır. 1948’de ilk şiir kitabı “Duvar”ı yayınladıktan sonra “Nazım Hikmet’i Kurtarma Hareketi”ne katılmak üzere Paris’e gitmiştir.

Paris’te kaldığı dönemde sosyal ve siyasal gözlemlerde bulunan İlhan, bu gözlemlerinden ileride yayınladığı roman ve diğer eserlerinde kullanmıştır. Türkiye’ye döndükten sonra polislerle çeşitli problemler yaşamış ve 1951 yılında “Gerçek” isimli gazetede yazmış olduğu bir yazıdan ötürü hakkında soruşturma açılmıştır. Bu olaydan sonra İlhan, tekrar Paris’e dönmüştür.

Devam eden yıllarda İstanbul-Paris-İzmir arasında gidip gelen İlhan, tam olarak Türkiye’ye döndükten sonra üniversiteyi son senesinde bırakmış ve “Vatan” gazetesinde sinema eleştirmeni olarak çalışmaya başlamıştır.

1957 senesinde askerlik görevini tamamladıktan sonra İstanbul’a dönmüştür ve senaryo yazmaya başlamıştır. Fakat çalışmalarından beklediği verimi alamadıktan sonra Paris’e tekrar dönmeye karar vermiştir. Babasının ölümünden sonra temelli İzmir’e dönmüştür ve “Demokrat İzmir” isimli gazetede genel yayın yönetmenliğinin yanı sıra başyazarlık görevini de üstlenmiştir.

1968 yılında Biket İlhan ile evlenmiştir ve 15 senelik evliliklerinden sonra çift boşanmaya karar vermiştir. Attila İlhan daha sonra Ankara’ya yerleşmiştir ve Ankara’da Bilgi Yayınevi’nde danışmanlık yapmıştır. “Yaraya Tuz Basmak”, “Sırtlan Payı” ve “Fena Halde Leman” romanlarını bu dönemde kaleme almıştır.

Romanlarını yazmayı tamamladıktan sonra İstanbul’a taşınmıştır ve Gelişim Yayınları, Meydan Gazetesi, Güneş, Milliyet ve Cumhuriyet gibi çeşitli gazetelerde köşe yazarı olarak çalışmıştır. Bu dönemde aynı zamanda birçok senaryo da yazmıştır. İstanbul’da 11 Ekim 2005 tarihinde 80 yaşında vefat etmiştir.

Eserleri

Şiir

Duvar (1948)

Sisler Bulvarı (1954)

Yağmur Kaçağı (1955)

Ben Sana Mecburum (1960)

Bela Çiçeği (1962)

Yasak Sevişmek (1968)

Tutkunun Günlüğü (1973)

Böyle Bir Sevmek (1977)

Elde Var Hüzün (1982)

Korkunun Krallığı (1987)

Ayrılık Sevdaya Dahil (1993)

Kimi Sevsem Sensin (2001)

Roman 

Sokaktaki Adam (1953)

Zenciler Birbirine Benzemez (1957)

Kurtlar Sofrası (1963-64)

Bıçağın Ucu (1973)

Sırtlan Payı (1974)

Yaraya Tuz Basmak (1978)

Fena Halde Leman (1980)

Dersaadet'te Sabah Ezanları (1981)

Haco Hanım Vay (1984)

O Karanlıkta Biz (1988)

Allah'ın Süngüleri: Reis Paşa (2002)

Gazi Paşa (2006)

O Sarışın Kurt (2007)

Gezi-Deneme-Eleştiri 

Abbas Yolcu (1957)

Hangi Sol (1971)

Hangi Batı (1972)

Faşizmin Ayak Sesleri (1975)

Hangi Seks (1976)

Gerçekçilik Savaşı (1980)

Hangi Sağ (1980) 

Hangi Atatürk (1981)

Batı’nın Deli Gömleği (1982)

İkinci Yeni Savaşı (1983)

Sağım Solum Sobe (1985) 

Yanlış Kadınlar Yanlış Erkekler (1985)

Ulusal Kültür Savaşı (1986)

Aydınlar Savaşı (1991)

Sosyalizm Asıl Şimdi (1991)

Kadınlar Savaşı (1992)

Hangi Edebiyat (1993)

Hangi Laiklik (1995)

Hangi Küreselleşme (1997)

Bir Sap Kırmızı Karanfil (1998)

Ufkun Arkasını Görebilmek (1999)

Sultan Galiyef - Avrasya'da Dolaşan Hayalet (2000)

Dönek Bereketi Cumhuriyet Söyleşileri - Nisan-Eylül 1998 (2002)

Açtırma Kutuyu! (2004)

Hikayeleri

Yengecin Kıskacı (1999)

Çevirileri

Malraux, André: Kanton’da İsyan (1967)

Malraux, André: Umut (1967)

Aragon, Louis: Basel’in Çanları (1969)

Aragon, Louis: Çalardı Basel’in Çanları (1969)

Ödülleri

1946 CHP Şiir Yarışması İkinciliği

1974 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü (Tutuklunun Günlüğü ile)

1975 Yunus Nadi Roman Armağanı (Sırtlan Payı ile)

Kaynakça

https://www.biyografya.com/biyografi/4983 (Erişim: Ekim 2023)

https://www.yeniakit.com.tr/biyografi/attila-ilhan (Erişim: Ekim 2023)

https://www.turkedebiyati.org/attila-ilhan/ (Erişim: Ekim 2023)

https://tilahan.org/seceresi/ (Erişim: Ekim 2023)

https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/attila-ilhan-80-yillik-omrune-56-kitap-ve-6-senaryo-sigdirdi/1278732 (Erişim: Ekim 2023)

https://www.iskultur.com.tr/yazarlar/attila-ilhan (Erişim: Ekim 2023)

https://tilahan.org/cevirileri/ (Erişim: Ekim 2023)

Yazan

Merve Beril Kaya