Aziz Çalışlar

Hakkında

Aziz Çalışlar Türk yazar ve çevirmen. 1942 yılında Ankara’da dünyaya geldi. 28 Kasım 1995 günü gırtlak kanseri sebebi ile Ankara’da hayatını kaybetti.

Robert Kolej'den mezun olduktan sonra, İstanbul Hukuk Fakültesi'ni bitirmeden ayrıldı (1965). Cumhuriyet ve Politika gazeteleri ile Ant, Bilim ve Sanat, Felsefe, Papirüs, Sanat Emeği, Tiyatro, Varlık, Yankı, Yazko Çeviri, Yeni Dergi ve Yeni Düşün dergilerinde toplumcu görüş ile kaleme alınmış edebiyat, estetik, tiyatro, kültür ve sanat konularında yazı ve çevirileri yayımlandı. Türk Dünyası sözlüğünün yayın müdürlüğü, 1989’dan sonra Can Yayınları’nda, 1992’den sonra ise Boyut Yayınevi’nde tiyatro yayınları yönetmenliği görevlerini üstlendi. E. O’Neill, H. Pinter ve A Camus gibi yazarların oyunlarını Türk diline kazandırdı. Aziz Çalışlar özellikle tiyatro konusunda pek çok eser hazırladı. Türk dilinde Tiyatro alanında yayımlanmış en önemli eserlerden biri olan Tiyatro Ansiklopedisi’ni kaleme aldı. Ulusal kültür alanında pek çok araştırma ve inceleme çalışmasına imza attı. Asya-Afrika Yazarlar Birliği'nin yayın organı Lotus'un yazı kurulu üyeliğini ve 1986'da kurduğu Felsefe dergisinin yönetmenliğini yaptı. Rasputin adlı oyunu ile Türkiye Milli Talebe Federasyonu (1966), Cendere adlı radyo oyunu ile TRT (1970) ödüllerini kazandı.

Aziz Çalışlar, yazar ve çevirmen olarak felsefe, kültür, estetik içerikli kitaplar ile sözlük ve ansiklopedi çalışmalarında yoğun bir emek birikimi ve üretken bir çalışkanlık sergilemiştir.

Aziz Çalışlar çevirileri hakkında bilgiler ‘insanokur.org’ web sitesinden alıntıdır:

‘Oyun çevirileri yapmaktan ise ayrıca büyük zevk alırdı. Zaten sevdiği oyunları çevirirdi. Bu oyunlarda genellikle karmaşık ve zor kişilikler, çevrelerinden değişik insanlar vardır veya sınıfsal farklılıklar içerisinde var olmaya çalışan bireyler bulunur. Oyunları çevirirken onları sadece edebi bir tiyatro yapıtı olarak görmez, aynı zamanda belirli bir kültürün ve yaşama biçiminin yansımaları olarak değerlendirirdi. Bu anlayış onun çeviri yaparken seçtiği sözlüklere yansırdı. Sözcüklerin kullanıldığı kültürel ortamlarındaki özgün anlamlarını doğru kavradığından, Türkçeye çevirilerini de aynı mantıkla yapar, ona göre Türkçe sözcük veya deyim seçerdi. Örneğin Eugene O’Neill’in ‘The Hairy Ape’ oyununu ‘Kıllı Yaratık’ diye çevirmek yerine, Türkçede oyundaki benzer bir ortamda kullanılacak ‘Allahın Ayısı’ deyimini seçmişti. Bu deyimi bulmak onu çok mutlu etmişti. Oyunları çevirirken onları adeta yaşardı.’

Eserleri

İnceleme-Araştırma:

Çağdaş Tiyatro (derleme, 1966)

Gerçekçi Tiyatro Sözlüğü (1978)

Kültür Sözlüğü (1983)

Günümüzde Kültür ve Estetik (1983)

Estetik Yazıları (1984)

Edebiyat Barış ve Özgürlük (1985)

Gerçekçilik Estetiği (1986)

Nazım Hikmet-Sanat ve Edebiyat Üstüne (1987)

Çağdaş Felsefe (1987)

Ulusal Kültür ve Sanat (1988)

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi (4 cilt, 1988)

Tüm Yönleriyle Perestroyka (1988)

Felsefenin Neresindeyiz? (1989)

Tiyatro Kavramları Sözlüğü (1992)

Tiyatronun ABC’si (1993)

Tiyatro Ansiklopedisi (1993)

Tiyatro Adamları Ansiklopedisi (1993)

Tiyatro Oyunları Sözlüğü 1-2 (1994)

Oyunları

Rasputin (1965)

Cendere (radyo oyunu)

Büyük Kaçgun

Çevirileri

M.Rosenthal, P.Yudin : Materyalist Felsefe Sözlüğü (1972, Enver Aytekin, Aziz Çalışlar)

Boris Suçko : Gerçekliğin Tarihi (1976)

Georg Büchner: Bütün Oyunları ve Lenz (1982, Aziz Çalışlar, Adalet Cimcoz, Hasan Kuruyazıcı)

Moıssej Kagan: Güzellik Bilimi Olarak Estetik ve Sanat (1982)

August Strindberg: Seçilmiş Oyunlar 1 (1982, A. Turan Oflazoğlu, Aziz Çalışlar, Afif Obay)

W. Eichhorn, G.Klaus, M. Buhr, E. Lange, D. Alexander: Çağdaş Felsefe (1985)

Horst Redeker: Edebiyat Estetiği (1986)

Bertolt Brecht: Mahagonny Kentinin Yükselişi ve Düşüşü (1988)

Albert Camus: Ecinniler (1989)

Harold Pinter: Bir Tek Daha Dağ Dili (1989)

Anatoli Vasilieviç Lunaçarski: Özgürlüğüne Kavuşturulan Don Kişot (1990)

John Arden: Çavuş Musgrave’in Dansı (1991)

Christopher Hampton: Tehlikeli İlişkiler (1992)

Konstantin Sergeyevic, Alekseyev Stanislavski: Reji Defteri Çehov’un “Üç Kızkardeş” Oyunu (1995)

Alexandre Dumas: Üç Silahşörler (1999, Aziz Çalışlar, Ela Güntekin)

Georg Büchner: Bütün Yapıtları (2001, Adalet Cimcoz , Aziz Çalışlar , Hasan Kuruyazıcı)

August Strindberg: Toplu Oyunlar (2004, Aziz Çalışlar, Zeynep Avcı)

August Strindberg: Matmazel Julie; Alacaklılar Oyunlar (2004, Aziz Çalışlar, Zeynep Avcı)

Georg Büchner: Danton’un Ölümü (2011)

Tiyatro Sahnelenen Bazı Tiyatro Oyunları

Matmazel Julie / Çevirmen - 2018      

Ateşli Sabır / Çevirmen - 2012

Tehlikeli İlişkiler / Çevirmen - 2010  

Bir Yolluk Daha / Striptiz / Çevirmen

Kaynakça

Türkçe Çeviriler Bibliyografyası -  Dünya Edebiyatından Çeviriler (Mehmet Tahir Öncü,  Bahar Aliye Sertdemir, Gökhan Abacı)

https://www.biyografya.com/biyografi/4292

https://teis.yesevi.edu.tr/%2520madde-detay/calislar-aziz

https://1000kitap.com/yazar/aziz-calislar

https://www.turkedebiyatcilar.net/aziz-calislar-kimdir-hayati-ve-eserleri

https://www.insanokur.org/tiyatronun-abcsi-aziz-calislar/

Yazan

Büşra Kavlak