Ela Güntekin
Hakkında
d: 1941 - İstanbul, ö: 2010; Reşat Nuri Güntekin’in ve Hadiye Hanım’ın kızıdır. Reşat Nuri, Ela henüz altı yaşındayken Paris Kültür Ataşesi olur. 1954'e kadar süren Paris yılları küçük kızın yolunu Fransızcayla buluşturur ve yıllar sonra ekmeğini o dilden kazanmasına da vesile olur. Eğitimine Paris'te başlar. Türkiye'ye döndüklerinde ilkokula Nişantaşı'ndaki Nilüfer Hatun İlkokulu'nda devam eder. Babasını 1956’da kaybeden Elâ, iki yıl sonra Notre Dame de Sion’dan mezun olur. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji ve Felsefe Bölümü’nde başladığı öğrenimini Sorbonne’da edebiyat okuyarak sürdürür. 1961’deyse genç bir diplomat olan Tanşuğ Bleda ile evlenir. Yedi yıl süren bu evliliğin ardından Türkiye’ye dönen Güntekin, 1967 Eylül’ünde “daha çok yabancı program alışverişiyle ilgilenmek için” TRT’de çalışmaya başlar; Sevgi Soysal’la aynı odayı paylaşmaktadır. Bu oda arkadaşlığı bir dostluğu da beraberinde getirir.12 Mart’ı takip eden günlerde iki dost, Güntekin’in sonradan ikinci evliliğini yapacağı Mehmet Keskinoğlu’nun da rol aldığı bir oyunu izlemeye giderler. Keskinoğlu ile Güntekin arasında çıkan tartışma, gecenin ilerleyen saatlerine dek sürer; genç kadının “yeter” diye bağırdığı yer İsrail Büyükelçiliği’nin önü olunca bu “yeter”, bir protesto gibi algılanır ve tutuklanırlar.
Tutukluluk bir ay sürmüş, TRT yılları sona ermiştir. Güntekin için işsizlik günleri başlar; kısa süreli işlerde çalışır. Keskinoğlu ile ayrıldıktan sonra gazeteci Tanju Akerson’la evlenen Güntekin’in bu son evliliği de uzun sürmez. İki çocuğu olur; ikinci evliliğinden kızı Üzüm Elâ, üçüncü evliliğinden oğlu Yağmur Reşat doğar. Bu arada 1991'de emekli olduktan sonra Boğaziçi Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak çalışır, özel dersler verir. Bu dönemde başladığı çeviri yapma işi, hayatının daha sonraki bölümlerinde yapacağı tek iş olacaktır. Şeyh Bedrettin'in Hayatı, Hatice Sultan ile Melling Kalfa gibi eski çevirilerinin yanında Osmanlılar ve Ölüm gibi eserlerle çevirilerine devam eder. Elbette İnkılap Yayınları'ndan çıkan Tenten serileri, onu mutlu eden işlerinin başında gelir. Bu sırada yaşamının önemli kısmını babasının hatıralarıyla dolu Büyükada'da geçirir. Hadiye Hanım'ın ölümüne kadar yaşadığı köşk, Ela'nın da dostlarıyla birlikte olduğu, özenli çevirilerini yaptığı bir yazı mekânına dönüşür.
Çocuklarının anlatımına göre Ela Güntekin; “Gösterişten hoşlanmayan, alçakgönüllü, mütevazı, duygusal bir kişiliği vardı annemizin. Duygularını gizleyen, belli etmeyen, çok hassas bir insandı. İlgi alanlarının başında edebiyat gelirdi. Nitekim Paris'te edebiyat üzerine yüksek öğrenim gördü. Bunda duyarlı yapısının yanı sıra babasının bir edebiyatçı olmasının muhakkak ki bir payı var. Fransız edebiyatından bazı eserleri dilimize kazandırdı. Çevirmenliğindeki başarısı, son derece hâkim olduğu Türkçe ile birlikte, Notre Dame de Sion'da başlayan öğrenim yaşamı boyunca Fransızcaya da ana dili kadar hâkim olması ve ustalıkla kullanmasında yatar. Çevirdiği eserleri sessizce, yakın çevresine bile duyurmadan, reklamını yapmadan sıkı çalışarak Türk okuruna sundu. Öyle ki çok yakın arkadaşları bile bazen bu eserleri ancak yayımlandıktan sonra öğrendi.”
Çevirileri
Calot, G.: Örnekleme Metodunun Meskenle Ilgili Problemlere Uygulanması (1969)
Granai, Georges & Fanton, Françoise: Sosyoloji ve Şehircililk Planları (1969)
Tolstoy, Lev Nikolayeviç: Savaş ve Barış (1974)
Dickens, Charles: David Copperfield (1982)
Defoe, Daniel: Robinson Crusoe (1982)
Guillot, Rene: Ormanlar Prensi (1983)
Herge: Tenten’in Maceraları Esrarengiz Yıldız (1994)
Duras, Marguerite: Konsolos Yardımcısı (1995)
Clément, Catherine: Hindistan Uğruna (1996)
Sartre, Jean-Paul: Çark (1997)
Herge: Tenten’in Maceraları Tenten Kongo’da (1997)
Herge: Tenten’in Maceraları Tenten Amerika’da (1997)
Herge: Tenten’in Maceraları Yedi Kristal Küre (1998)
Herge: Tenten’in Maceraları Kastafiore’nin Mücevherleri (1998)
Herge: Tenten’in Maceraları Ambardaki Kömür (1998)
Herge: Tenten’in Maceraları Kara Ada (1998)
Herge: Tenten’in Maceraları Kara Altın Diyarında (1998)
Herge: Tenten’in Maceraları Tekboynuzun Esrarı (1998)
Herge: Tenten’in Maceraları Sidney’e 714 Sefer Sayılı Uçuş (1998)
Dumas, Alexandre: Üç Silahşörler (1999), (Aziz Çalışlar ile birlikte)
Druon, Maurice: Yeşil Parmaklı Titsu (2000)
Balivet, Michel: Şeyh Bedrettin- Tasavvuf ve İsyan (2000)
Perot, Jacques; Hitzel, Frederic: Hatice Sultan ile Melling Kalfa (2001)
Gougaud, Henri: Aşk Yolunda (2001)
Wiazemsky, Anne: Bir Avuç İnsan (2002)
Grenier, Roger: Ulis’in Gözyaşları ya da Köpek Olmanın Güçlüğü (2002)
Mathelin, Catherine: Freud'a Ne Yaptık da Çocuklarımız Böyle Oldu? (2003)
Herge: Tenten’in Maceraları Firavunun Puroları (2003)
Herge: Tenten’in Maceraları Tenten ve Alf Art (2003)
Herge: Tenten’in Maceraları Altın Kıskaçlı Yengeç (2003)
Herge: Tenten’in Maceraları Mavi Lotus (2004)
Herge: Tenten’in Maceraları Ottokar’ın Asası (2004)
Herge: Tenten’in Maceraları Ay’a Ayak Basıldı (2004)
Herge: Tenten’in Maceraları Tenten Rusya’da (2004)
Herge: Tenten’in Maceraları Tenten Tibet’te (2004)
Bouvet, Jean - François: Doğada Maskeli Balo (2004)
Herge: Tenten’in Maceraları Kırık Kulak (2004)
Semprún, Jorge: Beyaz Dağ (2004)
Balivet, Michel: Ortaçağ’da Türkler (2005)
Peskine, Brigitte: İmparatorluk Çökerken İstanbul’da bir Yahudi Ailesi (2005)
Herge: Tenten’in Maceraları Kızıl Korsanın Hazinesi (2005)
Martin-Chauffier, Gilles: Konstantinopolis’in Romanı (2006)
Convard, Didier: On Küçük Siyah (2007)
Veinstein, Gilles: Osmanlılar ve ölüm (2007)
Herge: Tenten’in Maceraları Turnesol Olayı (2007)
Le Clézio, Jean-Marie Gustave: Çöl (2009)
Cabet, Étienne: İkaria’ya Yolculuk (2012)
Kaynakça
Dervişoğlu, Efnan. (2022) BİR ROMAN YAZARININ ROMAN KAHRAMANI KIZI: ELÂ
GÜNTEKİN https://www.novelheroes.com/tr/kahraman/ela-- (27 Kasım 2023)
Doğan, Erdal. (2003), Sevgi Soysal Yaşasaydı Ona Âşık Olurdum, 2. basım, Everest
Yayınları, İstanbul, s. 106, s. 140-143. (27 Kasım 2023)
https://www.milliyet.com.tr/cadde/resat-nuri-nin-kizi-soysal-in-roman-kahramaniydi-1277899 (27 Kasım 2023)
https://www.sabah.com.tr/pazar/2010/08/22/bu_dunyadan_ela_gecti (27 Kasım 2023)
Yazar
Doğa Taşlı
