Süha Sertabiboğlu
Hakkında
1952 Mersin doğumludur. Babası tıp doktoru (intaniye, yani bulaşıcı hastalıklar uzmanı), annesi ise ev kadınıydı. Evli, bir kızı var. Kızı sayın Zeynep Sertabipoğlu İ. Ü. Mühendislik Bilimleri Fakültesi Maden Mühendisliği Bölümünde öğretim görevlisidir. Edirne Lisesini, sonra İ. Ü. Dişhekimliği Fakültesini bitirmiştir; sonra aynı fakültenin Protez Anabilim dalında dokuz yıl öğretim görevlisi olarak çalışıp doktora yapmış ve 1985'te kendi tabiri ile Yökzede olmuştur. Kendisi hem dişçidir hem de çevirmenlik yapmaktadır. Çeviriye başlayışıyla ilgili bizzat sözleri:
“Çeviriye üniversitede bilimsel yazıları çevirerek başladım. O zamanki yapılanmayla 'kürsü'de benden başka dokuz asistan vardı ama hiçbiri doğru dürüst yabancı dil bilmiyor, az çok bilenler de çeviri yapamıyordu ve kürsünün bütün çevirileri bana kaldı. Ben, çoğu kişinin angarya olarak göreceği bu işi seve seve yaptım. O zamanlar daktiloyla yazıyorduk, kimi zaman geç vakitlere kadar daktilo sesiyle komşuları epey rahatsız ettim. Çeviriden kazandığım ilk paraysa asıl dilim olan İngilizceden değil ikinci dilim olan Almancadan geldi. Bu dilden mesleki-teknik metinler çevirdim. Daha sonra bir kimya işçileri sendikası için ILO'nun (Uluslararası Çalışma Örgütü) Kimya Sanayisinde İş Güvenliği adlı kitabını İngilizceden çevirdim ve sonunda, Ayrıntı Yayınları için Robert Pirsig'in Zen ve Motosiklet Sanatı'nı çevirdim ve böylece profesyonel çevirmen oldum. Çeviri ilk başta benim için yan bir işti, ama şimdi —en azından önem olarak— birinci sırada gelen işim.”
Çevbir yani Çevirmenler Meslek Birliği'nin üyesidir ve aynı zamanda bu kuruluşun basın-yayın sorumlusudur, yani basılı ve online kitap dergilerini tarıyor, üyelerin kitapları hakkında çıkan yazıları (ve eğer çeviri konusunda bir övgü varsa) tüm üyelere haftalık bir bültenle bildiriyor. Bunu yıllarca yaptıktan ve çok fazlalaşan online yayınların yükü ağırlaşınca Çevbir üyelerinden üçü daha kendisine katılmış ve şimdi dördü de her hafta, paylaşılan online yayınları tarayıp bülten halinde bildiriyorlar. İngilizcenin yanı sıra Almancadan mesleki-teknik metinler, makaleler, ilaç prospektüsleri, teknik broşürler vs çevirmiştir. Kendisine gelen hiçbir çeviriyi reddetmeyişiyle ilgili sözleri:
Çevirmenler genellikle, kitabı biraz okuyup ondan sonra kabul ederler yahut etmezler. Bense, bu kitabın çevrilmesi gerekiyor ve görev bana düştü diyorum ve verilen hiçbir kitabı reddetmedim (Bu belki de meslek etiğindendir; gelen bir hastaya “Ben seni beğenmedim, ya da senin işin zor, seni tedavi etmek istemiyorum” diyemeyeceğimize göre, verilen bir kitabı da beğenmediğim ya da zor bulduğum için reddedemezmişim gibi geliyor bana.) Ama bu yüzden birçok kez, içeriğinden hiç hoşlanmadığım, ya da dilinin zorluğu yüzünden kimsenin almak istemediği ve beni müthiş zorlayan, sonuç olarak işkence gibi gelen kitaplar çevirdiğimi de söylemek zorundayım. Öte yandan da, sadece hoşlandığım kitapları çevirseydim bugüne dek çevirdiklerimin sayısı beş-onu geçmezdi.
Ama bu eziyeti çektiğime hiç pişman değilim. Yukarda da değindiğim gibi, benim ikinci dilim Almanca. Bir Alman hocamız vardı, kendi Türkçesiyle "Nerde var bir zorluk, gideceğiz üstüne" derdi. Ben o zor kitaplarla boğuşarak ustalaştım. Tarihe karışmış söylemlerle, anlamını çoktan yitirip unutulmuş kavramlarla dolu çok eski metinleri, İrlanda İngilizcesi, Midland Lehçesi, Uzakdoğu Pidgin İngilizcesi, Trinidad Kreolcesi gibi, İngilizlerin bile anlamadığı yerel lehçeleri çevirdim. Dizlerimin üstünde çıktım bu tepeye; ama her şeye değdi.
Çevirileri
|
1 |
Zen ve Motosiklet Bakım Sanatı (Edebiyat) (22. baskı) |
Robert Pirsig |
Ayrıntı Yayınları |
|
2 |
Çekirge (Felsefe) (2. baskı) |
Bernard Suits |
Ayrıntı Yayınları |
|
3 |
Sağlığın Gaspı (İnceleme) (6. baskı) |
Ivan Illich |
Ayrıntı Yayınları |
|
4 |
Baştan Çıkarıcının Günlüğü (Edebiyat) (5. baskı) |
Søren Kierkegaard |
Ayrıntı Yayınları |
|
5 |
Modernite ve Holokaust (İnceleme) |
Zygmunt Bauman |
1-Sarmal Yayınları 2-Versus Kitap 3-Alfa Yayınları |
|
6 |
Lila (Edebiyat) (3. baskı) |
Robert Pirsig |
Ayrıntı Yayınları |
|
7 |
Hayatın Değeri (İnceleme) |
John Harris |
Ayrıntı Yayınları |
|
8 |
Gözün Vicdanı (İnceleme) (4. baskı) |
Richard Sennett |
Ayrıntı Yayınları |
|
9 |
Dune’un İmparator Tanrısı (Bilim-kurgu) |
Frank Herbert |
Sarmal Yayınları |
|
10 |
Dune’un Kâfirleri (Bilim-kurgu) |
Frank Herbert |
Sarmal Yayınları |
|
11 |
Cennete Bir Koşu (Edebiyat) |
J. G. Ballard |
Ayrıntı Yayınları |
|
12 |
Kokain Geceleri (Edebiyat) |
J. G. Ballard |
Ayrıntı Yayınları |
|
13 |
Sirius’tan Gelen Kurbağa (Edebiyat) (4. baskı) |
Tom Robbins |
Ayrıntı Yayınları |
|
14 |
Zaman Tüneli (Denemeler) (2. Baskı) |
John Fowles |
Ayrıntı Yayınları |
|
15 |
Mistik Masör (Edebiyat) |
V. S. Naipaul |
İletişim Yayınları |
|
16 |
Sıska Bacaklar (Edebiyat) (3. baskı) |
Tom Robbins |
Ayrıntı Yayınları |
|
17 |
Düş Söylemleri (İnceleme) |
Pierre Sorlin |
Ayrıntı Yayınları |
|
18 |
Papanın Gergedanı (Edebiyat) |
Lawrence Norfolk |
İş Kültür Yayınları |
|
19 |
Gizli Ajan (Edebiyat) |
Joseph Conrad |
İmge Yayınları |
|
20 |
Varoluşçular ve Mistikler (Felsefe) |
Iris Murdoch |
Ayrıntı Yayınları |
|
21 |
Çöl İmparatorluğu (Edebiyat) |
David Ball |
Literatür Yayınları |
|
22 |
İyi Alman (Edebiyat) |
Joseph Kanon |
Literatür Yayınları |
|
23 |
Los Alamos (Edebiyat) |
Joseph Kanon |
Literatür Yayınları |
|
24 |
Çat! (Edebiyat) |
Nick Hornby |
Sel Yayınları |
|
25 |
Kabul Edilmiş Dualar (Edebiyat) (2. baskı) |
Truman Capote |
Sel Yayınları |
|
26 |
Gazete Yazıları (İnceleme) (2. baskı) |
Karl Marx |
Sel Yayınları |
|
27 |
Gezginin Oteli (Edebiyat) |
Cees Noteboom |
Sel Yayınları |
|
28 |
Kraliçe Kitap Okursa (Edebiyat) |
Alan Bennett |
Sel Yayınları |
|
29 |
Yerel Renkler (Edebiyat) (2. baskı) |
Truman Capote |
Sel Yayınları |
|
30 |
Çalışmanın Mutluluğu ve Sıkıntısı (Edebiyat) (7. baskı) |
Alain de Botton |
Sel Yayınları |
|
31 |
Adınla Çağır Beni (Edebiyat) (21. baskı) |
André Aciman |
Sel Yayınları |
|
32 |
Churchill-Bir Yaşam (Biyografi) (3. baskı) |
Martin Gilbert |
İş Kültür Yayınları |
|
33 |
Yumuşak Makine (Edebiyat) (3. baskı) |
William Burroughs |
Sel Yayınları |
|
34 |
Rimbaud (Biyografi) |
Graham Robb |
İş Kültür Yayınları |
|
35 |
Patlamış Bilet (Edebiyat) (2. baskı) |
William Burroughs |
Sel Yayınları |
|
36 |
Nova Ekspresi (Edebiyat) |
William Burroughs |
Sel Yayınları |
|
37 |
Zavallılar (Edebiyat) |
Alasdair Gray |
Sel Yayınları |
|
38 |
Benim Eğitimim (Edebiyat) |
William Burroughs |
Sel Yayınları |
|
39 |
Sert Çocuklara Sert Oyuncaklar (Edebiyat) |
Will Self |
Sel Yayınları |
|
40 |
Lisede Kan Ve Cesaret (Edebiyat) |
Kathy Acker |
Sel Yayınları |
|
41 |
Öteki Dünya (Edebiyat) (2. baskı) |
J. G. Ballard |
Sel Yayınları |
|
42 |
Toplu Halüsinasyon (Denemeler) |
Allen Ginsberg |
Sel Yayınları |
|
43 |
Kayıp Kentin Radyosu (Edebiyat) |
Daniel Alarcón |
Ayrıntı Yayınları |
|
44 |
Robespierre-Devrimci Bir Yaşam (Biyografi) (3. baskı) |
Peter McPhee |
İş Kültür Yayınları |
|
45 |
Denizler Yıldızı (Edebiyat) |
Joseph O’Connor |
Sel Yayınları |
|
46 |
Virginia Woolf-Bir Yazarın Yaşamı (Biyografi) |
Lyndall Gordon |
Alfa Yayınları |
|
47 |
Saklı (Caché) (Sinema) |
Catherine Wheatley |
Alfa Yayınları |
|
48 |
Martha Quest (Şiddetin Çocukları I) (Edebiyat) |
Doris Lessing |
Everest Yayınları |
|
49 |
İyi Bir Evlilik (Şiddetin Çocukları II) (Edebiyat) |
Doris Lessing |
Everest Yayınları |
|
50 |
Fırtınadan Bir Dalga (Şiddetin Çocukları III) (Edebiyat) |
Doris Lessing |
Everest Yayınları |
|
51 |
Echo’nun Kemikleri (Edebiyat) (2. baskı) |
Samuel Beckett |
Ayrıntı Yayınları |
|
52 |
Soluk Mavi Nokta (İnceleme) (5. baskı) |
Carl Sagan |
Ayrıntı Yayınları |
|
53 |
Haşhaş Denizi (İbis I) (Edebiyat) |
Amitav Ghosh |
Alfa Yayınları |
|
54 |
Dumanlı Nehir (İbis II) (Edebiyat) |
Amitav Ghosh |
Alfa Yayınları |
|
55 |
Andy Warhol (Biyografi) |
Arthur C. Danto |
Ayrıntı Yayınları |
|
56 |
Ateş Tufanı (İbis III) (Edebiyat) |
Amitav Ghosh |
Alfa Yayınları |
|
57 |
Çanakkale’de 36 Gün (İnceleme) |
Hugh Dolan |
Ayrıntı Yayınları |
|
58 |
Tiyatro Tarihi (İnceleme) |
David Wiles Christine Dymkowski |
Ayrıntı Yayınları |
|
59 |
Açık Kayık-Mavi Otel (Edebiyat) |
Stephen Crane |
Kırmızı Kedi Yayınları |
|
60 |
Hasat (Edebiyat) |
Jim Crace |
Alfa Yayınları |
|
61 |
Beyaz Karıncanın Ruhu (İnceleme) |
Eugenè Marais |
Kırmızı Kedi Yayınları |
|
62 |
Ağaçlar (Deneme) (3. baskı.) |
John Fowles |
Ayrıntı Yayınları |
|
63 |
T. S. Eliot (Biyografi) |
Lyndall Gordon |
Alfa Yayınları |
|
64 |
Walden (Edebiyat) |
Henry David Thoreau |
Ayrıntı Yayınları |
|
65 |
Askerin Günü (Edebiyat) |
Andrew Jolly |
Ayrıntı Yayınları |
|
66 |
Daniel Martin (Edebiyat) |
John Fowles |
Ayrıntı Yayınları |
|
67 |
Uygarlığın Kısa Bir Doğa Tarihi (İnceleme) |
Mark Bertness |
Ayrıntı Yayınları |
|
68 |
Oliver Twist (Edebiyat) |
Charles Dickens |
Ayrıntı Yayınları |
|
69 |
Mercia'nın Bedeli (Edebiyat) |
Daniel Wiles |
Ayrıntı Yayınları |
|
70 |
Walden-İki (Edebiyat) |
B. F. Skinner |
Ketebe Yayınları |
|
71 |
Günlükler (Anı) |
John Fowles |
Ayrıntı Yayınları |
|
72 |
Kitapların Bir Tarihi (Edebiyat) |
Gerald Murnane |
Ketebe Yayınları |
Kaynakça
Süha Sertabiboğlu ile Asenkron Röportaj: Aralık 2023
Yazan
İrem ÇAKAL
