Kemal Bilbaşar

Hakkında

d. 1 Şubat 1910, Çanakkale - ö. 21 Ocak 1983, istanbul. Babası Kafkasya göçmenlerinden polis başkomiseri Hüsnü Naim Efendi, annesi Bulgaristan göçmenlerinden Nuriye Hanım'dır. Babasının görevi ve ülkedeki savaşlar sebebiyle çocukluk yıllarını farklı yerlerde geçirmek zorunda kalan Kemal Bilbaşar, düzenli bir okul hayatı yaşayamadı ve ilkokulu yedi yıllık bir öğrenimden sonra 1924’te Hadımköy Muhtelit Mektebi’nde bitirdi. Orta öğretimini 1929 yılında Edirne Öğretmen Okulu'nda tamamladı, iki yıl ilkokul öğretmenliği yaptı. Yüksek öğrenimini Gazi Eğitim Enstitüsü Tarih-Coğrafya Bölümünde tamamladı, 1935 yılında mezun oldu. Burada öğrenciyken tanıştığı Bedia Bilge ile evlendi ve iki çocukları oldu. Edebiyatla ilgilenmeğe Gazi Eğitim Enstitüsü öğrenim yıllarında başladı. Hocaları Ahmet Hamdi Tanpınar, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, İsmail Hakkı Tonguç ve İbrahim Necmi Dilmen’den etkilendi. İlk hikâyesi “Kaza” 1938 yılında Kültür dergisinde yayımlandı. “Hacı Emminin Damadı” adlı hikâyesiyle 1939 yılında CHP Genel Sekreterliği tarafından düzenlenen Memleket Küçük Hikâyeleri Yarışması’nda birinci oldu. Şair İlhan İleri ve Cahit Tanyol ile Aramak dergisini çıkardı. Yazdığı hikayeler türlü dergi ve gazetelerde yayımlandı. Yazarın 69’u kitaplarda, 60’ı da çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanan 129 hikâyesi vardır. İlk romanı olan “Etrafımızdaki Duvar” 1941 yılında Tasviri Efkâr gazetesinde yayımlandı, kitaplaşmadı. Sultanın Bendesi (Mika Valtari), Kara Anıt (E.M. Remarque) ve Kovalanan Sevgililer tefrika halinde Demokrat İzmir dergisinde yayımlanan çevirileridir. 1963 yılında Demokrat İzmir gazetesinde tefrika ettiği Cemo ile 1967'de Türk Dil Kurumu Roman Ödülü’nü kazandı ve eser pek çok dile çevrildi, sinemaya uyarlandı. Yeşil Gölge romanı ilk olarak “Şu 1945 Yılı” adıyla Milliyet gazetesinde 1969'da tefrika edildikten sonra, 1970'te kitaplaştı ve yazar bu eseri ile 1968'de May Roman Ödülü’nü Mehmet Seyda ile birlikte aldı. Bilbaşar, 1945'te Ankara radyosunda seslendirilmek üzere “Çıldır Gölü Efsanesi”, “Şifalı Muska”, “Bebek Oy” adlı oyunları yazdı. Edebî eserlerinin yanı sıra 1950'de Halit Aksan’la birlikte tarih, coğrafya, yurttaşlık bilgisi alanlarında yardımcı kitaplar yayımladı. 1961’de emekliye ayrıldıktan sonra kısa bir süre siyasetle ilgilendi.  1983’te beyin damarlarının tıkanması sonucu İstanbul’da vefat etti.

Eserler

Öykü

Anadolu’dan Hikâyeler (1939)

Cevizli Bahçe (1941)

Pazarlık (1944)

Pembe Kurt (1953)

Köyden Kentten Üç Buutlu Hikâyeler (1956)

Irgatların Öfkesi (1971)

Kurbağa Çiftliği (1976)

Roman

Denizin Çağırışı (1943)

Ay Tutulduğu Gece (1961)

Cemo (1966)

Memo (1969)

Yeşil Gölge (1970)

Yonca Kız (1971)

Başka Olur Ağaların Düğünü (1972)

Kölelik Dönemeci (1977)

Bedoş (1980)

Zühre Ninem (1981)

Çeviriler

Harper, Frank: Gölgedeki Zorbalar (1973)

Spyri, Johanna: Ayşe’nin Öksüzleri (1973)

Hodgman, Elenor: Gülenay (1973)

Diğer:

Medeniyetin Doğuş ve Yayılışında Türklerin Rolleri (1935)

Yeni Programlara Göre Ortaokullarda Öğretmen-Öğrenci İçin Tarih, Coğrafya, Yurttaşlık Bilgisi Yardımcı Kitapları 1. Sınıf (1950)

Ortaokullarda Öğretmen-Öğrenci İçin Tarih, Coğrafya, Yurttaşlık Bilgisi Yardımcı Kitapları 3. Sınıf (1950)

Ödülleri

Memleket Küçük Hikâyeleri yarışması (1939)

Türk Dil Kurumu Roman Ödülü (1967)

May Roman Ödülü (1970)

Kaynakça

https://www.kemalbilbasar.com/ (Erişim Tarihi: Ocak 2024)

https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/bilbasar-kemal (Erişim Tarihi: Ocak 2024)

Bağcı, Müberra (2008). Kemal Bilbaşar’ın Hikâyeleri, Romanları ve Tiyatroları Üzerine Bir İnceleme. Doktora Tezi. İzmir. (Erişim Tarihi: Ocak 2024)

Yazan

Melike Toptancı