Ali Nihad Tarlan

Hakkında

Ali Nihad Tarlan, 1898 yılında İstanbul'da doğmuş, babası Mehmed Nazif Bey'in emekli bir ordu müsahipliği yapması nedeniyle çocukluğu ve gençliği çeşitli şehirlerde geçmiştir. Tarlan'ın büyük dayısı Ömer Keşfî Efendi ve onun oğlu Mehmed Kâşif Bey, her ikisi de şairdir. Ali Nihad Tarlan, Fatma Leman Hanım ile evlenmiş, ancak çocuklarından sadece Adnan Siyadet Tarlan hayatta kalmıştır.

Eğitim hayatına babasının öğretimiyle başlayan Tarlan, ilkokulu Manastır'da, ortaokulu Selanik'te Fransız Lisesi'nde tamamlamıştır. İstanbul'da Vefa İdadisi'nde edebiyat öğretmeni İbrahim Necmi Dilmen'den etkilenmiştir. İstanbul Darülfünunu Edebiyat Fakültesi'ni bitirerek "ilk Türk edebiyatı doktoru" unvanını almıştır.

Tarlan'ın çevresi, onun ilim ve şahsiyetine etki etmiştir. Babası Mehmed Nazif Bey'in öğretimi ve çeşitli hocaların yönlendirmesiyle Tarlan, çok yönlü bir eğitim almıştır. Fransızca dersleri de görmüş ve çeşitli edebi eserlerle tanışmıştır.

Öğretmenlik kariyeri, Gazi Osmanpaşa Orta Okulu'nda başlamış, ardından çeşitli okullarda Türkçe, edebiyat, Farsça ve Fransızca öğretmenlikleri yapmıştır. 1933 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne doçent olarak girmiş, Fars Filolojisi bölümüne vekâlet etmiş ve 1941'de profesör olmuştur. Tarlan, uzun yıllar Eski Türk Edebiyatı Kürsüsü başkanlığı yaparak birçok öğrenci yetiştirmiştir.

Tarlan, meslek hayatı boyunca İran ve diğer ülkelerde düzenlenen etkinliklere katılarak kültürel yakınlaşma sağlamış ve çeşitli ödüller almıştır.

Ali Nihad Tarlan, çevirmen kimliğiyle de dikkat çeken bir edebiyatçıdır. Genç yaşlarda Lamartine ve Alfred de Musset'ten çeviriler yapmıştır. Ayrıca, Tarlan'ın kütüphanesinde Fransız edebiyatının klasikleri ve sanat ile edebiyata dair çeşitli görüşleri içeren birçok Fransızca kitap bulunmaktadır. Tarlan, bu eserleri okumanın ötesinde, çeviri çalışmaları yaparak bazı eserleri Türkçe'ye kazandırmıştır. Kendisi, Fransız edebiyatına duyduğu ilgiyi şu sözlerle ifade etmiştir: "Fransız edebiyatına merak sarmıştım... Harbi Umûmî’de zeytinyağı kandili ışığında Virjin’in Eneide’ini tercümeye çalışıyordum. On üç şan tercüme etmiştim. Alman edibi Schiller’in Marie Stuart adlı eserini Fransızcadan tamamen tercüme ettim."

Eserleri

Araştırma

İslâm Edebiyatında Leylâ ve Mecnûn Mesnevisi  (1921)

Edebi San’atlara Dair (1930)

Divan Edebiyatında Muamma (1936)

Divan Edebiyatında Tevhitler (1936)

Metin Tamiri (1937)

Metinler Şerhine Dair (1937)

San’at Bakımından Edebiyatımızın Dahili Tekamülü (1939)

Mehmet Akif (1939)

Tanzimat Edebiyatında Hakiki Müceddid (1940)

Şeyhi Divanı Tarama Sözlüğü ve Nüsha Farkları (1942)

Ali Şîr Nevâyî (1942)

Türk Edebiyatında Hamaset (1943)

Edebiyatta Eskilik ve Yenilik (1943)

Hayalî Bey Divanı (1945)

Divan Edebiyatında San’at Telakkisi (1946)

Şiir Mecmualarında XVI ve XVII. Asır Divan Şiiri (1948-1949)

Fuzuli Divanı, Gazel, Musammat, Mukatta‘ ve Rubaî Kısmı (1950)

Necati Beg Divanı (1963)

Edebiyat Tarihi Hakkında (1965)

Edebiyat ve İlim (1965)

Ahmet Paşa Divanı (1966)

Zati Divanı, (3 cilt) (1968-1970)

Edebiyat Meseleleri (1981)

Ali Nihad Tarlan'ın Makalelerinden Seçmeler (1990)

Celîlî’nin Gül-i Sadberg’i -

İnceleme

Şeyhi Divanını Tetkik (1934)

San’at ve Edebiyat Muhasebesi (1939)

Fuzuli Divanı Şerhi (1985)

Bâkî Divanı Şerhi Notları (2003)

Şeyh Galib Şerhi

Diğer

İran Edebiyatı (1944)

Güneş Yaprak   (1955)

Kuğular (1970)

Nesirler ve Mensur Yazılar (1995)

Şiir Defteri

Çevirileri

Zerdüştün Gataları (1935)

Çağdaş İran Şiiri           (1938)

Nizami, Leyla ile Mecnun (1943)

Genceli Nizami Divanı (1944)

Nef'i'nin Farsça Divanı Tercümesi (1944)

Yavuz Sultan Selim Divanı (1946)

Nizami: Hüsrev ve Şirin (1949)

Fuzuli’nin Farsça Divanı (1950)

Muhammed İkbâl Lâhorî, Şarktan Haber (1956)

Muhammed İkbâl Lâhorî, Esrar ve Rumuz (1958)

Muhammed İkbâl Lâhorî, Esrar-ı Hodî, Benliğin Sırları (1958)

Muhammed İkbâl Lâhorî, Yeni Gülşen-i Raz (1959)

Muhammed İkbâl Lâhorî, Zebur-u Acemden Seçmeler (1964)

Nef’i ve Tuhfet-ül Uşşak Tercümesi (1964)

Muhammed İkbâl Lâhorî, Darb-ı Kelim (1968)

Muhammed İkbal, Hicâz Armağanı (1968)

İkbal’den Şiirler (1971)

Yolcu-Ey Şark Kavimleri-Kölelik, (2 şiir, 7 fotoğraf) (1976)

Nureddin Abdurrahman İbni Ahmed-i Câmî, Beşinci Taht: Yûsuf ve Zelîha (2003)

Muhammed İkbâl Lâhorî, Şarktan Haber, (Zebur-i Acem-Peyam-i Maşrık) (2006)

Kaynakça

https://tr.wikipedia.org/wiki/Ali_Nihad_Tarlan (13.11.2023)

https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/tarlan-ali-nihad (13.11.2023)

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/606208 (13.11.2023)

Yazan

Büşra Kavlak