Gürhan Uçkan

Hakkında

d: 9 Mart 1948. Ankara’da dünyaya gelen Gürhan Uçkan, dört çocuklu memur bir ailenin en küçüğüdür. İlk öğrenimini Ankara’da tamamlar. İlkokul yıllarında, erkenden babasını kaybetmesi ise onun yaşamında derin izler bırakır. Çocukluk yıllarında Atatürk şiirleri de yazar. İlköğreniminde başlayan yazı serüveni daha sonraki yıllarda da devam eder.

ODTÜ’de öğrenimine devam ederken bir yandan bir fabrikada staj yapar, diğer taraftan cep harçlığını çıkarmak için İngilizce dersler verir. Gürhan Uçkan’ın yaşamındaki dönüm noktası ise Ankara’dan yüksek öğrenim görmek amacıyla İsveç’e gitmesidir. Stockholm’de yüksek lisans ya da doktora yapmaz; ancak İsveççe öğrenerek çeviriler, yayınlar ile yaşamını şekillendirir. Kuzey-Güney arasına sıkışan özlemler, tatiller, yurtdışında beklenen mektuplar onun yaşamını şekillendirir. Geçim derdiyle, yaşam zorluklarıyla mücadele ederken Gürhan Uçkan; edebiyatın aynasından dünyaya bakmayı bilmiş bir yazardır.

Gürhan Uçkan, Stockholm’de uzun yıllar bir sağlık kuruluşunun idari kısmında ve sonrasında ise İsveç Büyükelçiliğinde basın ve halkla ilişkiler sorumlusu olarak çalışır. Bir yandan çalışma hayatına devam ederken edebiyatta da çalışmalarını sürdürür. Şiir, öykü, deneme ve roman yazar; gazetecilik, çevirmenlik uğraşıları ile yaşamını dolu dolu geçirir. Yalnızlık, işçiler, kadınlar, kadın-erkek ilişkisi, doğa gibi izlekleri eserlerinde işleyen Gürhan Uçkan; yazın hayatında İsveç ile Türkiye’yi birleştirmeyi sever. Kalmak ve gitmek meselesini doğayı gözlemleyerek işler. Gürhan Uçkan eserlerinde günlük yaşamı, sıradan insanın çıkmazlarını, küçük dünyasında yaşadıklarını ele alır. İyimser ruhlu, hayata ve olaylara bakışında umudunu yitirmeyen, ancak gerçekleri de örtmeyerek topluma, insana duyarlı bir yazın anlayışını sürdürmüştür.

Yarın Yayınlarını kurar. Yarın ile Bilim ve Sanat dergilerinin İsveç temsilciliğini üstlenir. Cumhuriyet gazetesi için Pazar Yazıları kaleme alır. 1992’den itibaren Cumhuriyet gazetesinin İsveç temsilciğini yapar. Edebiyatın yanı sıra fotoğraf sanatı ile uğraşır, Ankara’da fotoğraf sergileri açar.

İlk evliliğini Finli bir hanımla gerçekleştirir. İkinci evliliğini ise çocuklarının annesi Ayfer Hanım ile gerçekleştirir. Bu evlilikten 1978’de kızı Günseli, 1986’da ise oğlu Barış dünyaya gelir. Yurtdışında Türk kimliği ile var olmaya çalışır, İsveç tabiiyetine geçmez; İsveç’te Türk bir yazar olarak yaşamını şekillendirir. 5 Aralık 2006’da İsveç’te yaşamını kaybeder.

Gürhan Uçkan’ın ardından hazırlanan Bir Demet Özlemsin Gürhan Uçkan’ın Anısına adlı kitap Münevver Oğan, Mustafa Sönmez, Nermin Küçükceylan, Günay Güner tarafından hazırlanmıştır. İsveç Atatürkçü Düşünce Derneği tarafından 2007 yılında yayımlanan eser, Gürhan Uçkan hakkında hazırlanan derli toplu önemli bir çalışmadır. Dil Derneği ile İsveç Atatürkçü Düşünce Derneği, yazarın adına öykü ve şiir yarışmaları düzenlemiştir.

Eserleri

İnceleme:

Sosyalist Kültürün Genç Bir Örneği Küba (1980)

Yayılma Örneği, Güney Afrika Cumhuriyeti (1986)

Şiir:

Sevdalar da Geçici (1982)

Haykıran Sessizlik (1984)

Den Grekiska Dossieren (Översattning Gürhan Uçkan, Dikter Av Ali Cengizkan) (1988)

Bir Demet Özlem (1990)

Mutlu Kadınlar (1993)

Sevginin Çiçek Açtığı Yerde (2000)

Hoş Geldin (2000)

Gezi-Anı:

Kalıcı Kuşlar da Üşür (2000)

Öykü:

Gabriel (1982)

Bir Demet Özlem (1990)

Geceyarısı Güneşi (1994)

Sevginin Çiçek Açtığı Yerde (2000)

Roman:

Aşkın Yedinci Yüzü (2000)

Antoloji:

Üç Kıtada Sesler (şiir seçkisi, 1983)

Araştırma-Deneme:

Çağdaş Sömürgecilik ve Emperyalist Yayılma Örneği Güney Afrika Cumhuriyeti (1986)

Kadınların İsveç’i (araştırma, Oral Çalışlar’la birlikte) (1998)

İsveç Edebiyatından Çevirileri

Birgitta Stenberg [ve ötekiler]: Gece Treninde Aşk (1991)

Dan Mellin: Yanlış Adım (1991)

Sven O. Bergkvist: Gökyüzünde İsyan (1991)

Bodil Malmsten: Bundan Sonra Bana İlk Dokunanın (1997)

Torgny Lindgren: Arı Balı (1997)

Torgny Lindgren: Yılanın Yolu (1997)

Astrid Lindgren: Uzunçorap Pippi (1998)

Tomas Tranströmer: Hüzün Gondolu (1998)

Bodil Malmsten: Finistere’de Suyun Fiyatı (2004)

Tomas Tranströmer: İzmir Saat Üç: Şiirler (2004)

Birgitta Stenberg: Çılgın Yıllar (2005)

Bodil Malmsten: Konu Ingmar Bergman Değil (2005)

Torgny Lindgren: Pölsan (2005)

İspanyol Edebiyatından Çevirileri

Marta Traba: Güneyde Söyleşiler (1987)

Diğer Çevirileri

Üç Kıtadan Sesler: Latin Amerika-Asya-Afrika’dan Şiirler (1983)

Çölde Aşk (İsveç’ten Dokuz Öykü) (1994)

Ödülleri

Hacı Bektaş Şenliği Öykü Ödülü (1998)

İsveç Akademisi “Natur ve Kültür Çeviri Büyük Ödülü” (2002)

Kaynakça

http://www.dildernegi.org.tr/TR,153/gurhan-uckanin-yasamoykusu.html

https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/uckan-gurhan

https://www.biyografya.com/biyografi/13761

http://www.siirakademisi.com/index.php?/site/sair_hayat/377

Yazan

Gözde Alkaya Korkmaz