Hakkında

1911’de İstanbul’da dünyaya gelen Ahmet Vedat Günyol çevirmen, eleştirmen, yazar, yayımcı, öğretmen ve avukattır. Bazı eserlerinde Ali Candan, A. Teleme, Gündat, O. Işık, Y. Dilli takma adlarını kullanmıştır. 1934’de St. Benoit Lisesi’nden, 1938’de ise İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. İlk çevirilerini üniversite yıllarında yapmıştır. 1937’da Paris’te başladığı doktorasını 2. Dünya Savaşı yüzünden yarım bırakmak zorunda kalan Günyol 1947’de Paris’e geri dönerek "Devletler Hukukunda Birey" konulu teziyle 1949’da doktorasını tamamlamıştır. Günyol, Paris’te bulunduğu dönemde Halide Edip Adıvar ve eşi Adnan Adıvar ile yakın dost olmuştur.

Günyol, edebiyat hayatına 1938-1939 yıllarında Yücel dergisine yazdığı roman incelemeleri ve eleştirileri ile başlamıştır. Aynı dönemde İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde amme hukuku asistanı ve Fransızca okutmanı olarak görev yapmıştır. 1941’de Cemal Nadir Güler ile Arkadaş adlı haftalık çocuk dergisini yayınlamaya başlamıştır. 1940-1942 yıllarında Vefa Lisesi ve Gedikpaşa Ortaokulu’nda Fransızca öğretmeni; 1942-1950 yıllarında Ankara MEB’de klasik eserler müşaviri ve tercüme bürosu üyesi; aynı dönemde Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü, Ankara Gazi Lisesi’nde ve İtalyan Lisesi’nde Fransızca öğretmeni; 1955-1960 yıllarında ise Banko Di Roma’da hukuk müşaviri olarak çalışmıştır. Aynı zamanda 1950’de İstanbul barosuna kaydolarak 8 yıl avukatlık yapmıştır. 1952’de, yakın arkadaşı Orhan Burian’la birlikte Ufuklardergisini çıkarmaya başlamıştır. O dönemde Rockefeller Vakfı tarafından Amerika’ya davet edilmiş, Harward ve Columbia üniversitelerinde karşılaştırmalı edebiyat ve eleştiri dersleri almıştır. 1953’te Orhan Burian’ın vefatı üzerine Türkiye’ye dönerek Burian’ın anısına çıkardığı “Son Ufuklar” sayısından sonra sonra dergiyi Yeni Ufuklar adıyla 1976 yılına kadar yayımlamayı sürdürmüştür. 1962’de Çan Yayınlarını kurmuştur. Meydan Larousse, Temel Britanica, Yurt Ansiklopedisi gibi ansiklopedilerde edebi kurul üyeliği ve çeviri çalışmaları yapmıştır. 1972 yılında İstanbul Erkek Lisesi’ndeki Fransızca öğretmenliği görevinden emekli olmuştur.

Günyol, edebiyata yaptığı çeviriler ve kitap eleştirileri ile adım atmış fakat sonrasında telif eserleri ile de ön plana çıkmıştır. Bu durumu şöyle açıklamaktadır;

"1934'lerde İstanbul Hukuk Fakültesinde okurken kolej mezunu birkaç arkadaşla tanıştım. Yücel dergisini çıkarıyorlardı. Benim Saint Benoit Fransız Lisesi'nden geldiğimi öğrenmişler; Fransızcadan çeviri yapan arkadaşları olmadığı için beni de aldılar aralarına. Ben de Fransız yazarı Maupassant'dan 'Öç' adlı bir öykü çevirmekle başladım. İkinci Dünya Savaşı başladı, 1939'da Paris'ten yurda döndüm. Okumaya çok meraklı bir adamım. Paris'te Halide Edib Adıvar'la tanıştım, aşağı yukarı on üç yıl onun fahri katipliğini yaptım. Onun yapıtlarını, Hüseyin Rahmi'yi, Yakup Kadri'yi beğenerek okudum. İstanbul'a gelince ilk kez Yakup Kadri ile Halide Edib'in bütün eserlerini karşılaştırarak bir eleştiri yazısı yazdım. Birçok tanıdık yazıyı beğendiler, beni yüreklendirdiler. Eleştiri yazmayı sürdürdüm. Ama eleştiri beni doyurmadı. Zaten benden çok daha yetenekli eleştirmen arkadaşlar vardı. Ben de deneme türüne yöneldim. Özellikle Sabahattin Eyüboğlu'nun Montaigne'den çevirdiği Denemeler kitabından etkilendim."

 

Günyol, Milliyet Sanat, Adam Sanat, Varlık, Yaşasın Edebiyat, Hürriyet Gösteri, ABC, Kapris ve başka birçok dergide yazılarıyla yer almıştır.

Sabahattin Eyüboğlu ile beraber çevirdikleri Graccbus Babuef’e ait Devrim Yazıları adlı kitap sebebiyle 2 yıl yargılandıktan sonra serbest bırakılmıştır. 1971’de ise Komünist Parti Kurucularından olduğu iddiasıyla Sabahattin Eyüboğlu ve eşi, Azra Erhat, Yaşar Kemal ve eşi ile birlikte tutuklanmış fakat ilk celsede beraat etmiştir.

Can Yayınları,Varlık Yayınları, Hilal Yayınları, İş Bankası Kültür Yayınları, ALFA Yayınları, MEB Yayınları, Cem Yayınları, Sel Yayınları, Milliyet Yayınları, Alan Yayınları ve Sosyal Yayınları tarafından yayınlanmış bir çok çevirisi bulunmaktadır. Ağırlıklı olarak Fransız edebiyatından çeviriler yapmıştır.

2001 yılında Maltepe Üniversitesince kendisine fahri doktor unvanı verilmiştir. Ölümünden sonra anısına “Vedat Günyol Deneme Ödülü” düzenlenmiştir.

 

Ödülleri

1988 Varlık Yayınevi Emeğe Saygı Ödülü

1989 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü, Gölgeden Işığa adlı eseri ile 

1993 Edebiyatçılar Derneği Onur Ödülü Altın Madalyası

1995 Çınar Yayınları Onur Ödülü 

1997 TÜYAP 16. İstanbul Kitap Fuarı Onur Yazarı 

 

Eserleri

W. Shakespeare Hayatı-Sanatı-Eserleri (1955) [Orhan Burian ile]

Dile Gelseler (1966)

Yeni Türkiye Ardında (1966)

Devlet İnsan mı? (1974)

Bu Cennet Bu Cehennem (1975)

Çalakalem (1977)

Prens Lütfullah Dosyası (1977) [Orhan Cavit Tütengil ile]

Orman Işırsa (1979)

Daldan Dala (1982)

Giderayak / Bilinç Yolunda (1985)

Güleryüzlü Ciddilik (1986)

Gölgeden Işığa (1988)

Yaşarken (1989)

Sanat ve Edebiyat Dergileri (1989)

Giderayak Yaşarken (1989)

Yine de Yaşarken (1990)

Uzak Yakın Anılar I (1990)

Yaza Yaza Yaşarken (1991)

Güne Doğarken (1992)

Dünden Bugüne (1995)

Güne Gün Katmak (1995)

Çağdaş Türk Edebiyatının Kıyıcığında (1995) [Sabahattin Eyüboğlu ile]

Konuşmalar-Çağdaş Türk Edebiyatının Kıyıcığında (1995)

Yaşa Yaşa Gör Temaşa (1997)

Günlerin İçinden (1999)

Gün Ola Harman Ola (2000)

Kendimce Denemeler (2003)

 

Amerikan Edebiyatından Çevirileri

Crozat, CH: Ortaçağda Dört Devlet Nazariyecisi (1942)

Thoreau, Henry David: Haksız Yönetime Karşı (1963)

Dewey, John: Özgürlük ve Kültür (1964)

Shub, David: Her Yönüyle Lenin (1977)

 

Alman Edebiyatından Çevirileri

Kafka, Franz: Değişim (1955)

Camus, Albert: Yabancı (1959)

Camus, Albert: Denemeler (1960) [Selahattin Eyüboğlu ile]

Heisenberg, Werner Karl: Çağdaş Fizikte Doğa (1968) [Orhan Duru ile]

Mühlestein, Hans: Proleter Ütopya ve Marksist Hümanizm (1990)

 

Fransız Edebiyatından Çevirileri

Rousseau, Jean-Jacques: Toplum Anlaşması (1946) 

Balzac, Honoré de: Tefeci Gobsec (1947)

Saint-Exupéry de, Antoine: İnsanların Dünyası (1954)

Sartre, Jean-Paul: Çağımızın Gerçekleri (1961) [Sabahattin Eyüboğlu ile]

Babeuf, Gracchus: Devrim Yazıları (1964) [Sabahattin Eyüboğlu ile]

Bruller, Jean: İnsan ve İnsanlar (1965) [Sabahattin Eyüboğlu ve Azra Erhat ile]

Maurras, Charles; Picon, Gaeton: Çağdaş Politika Sorunları (1968) [Sabahattin Eyüboğlu ile]

Rabelais, François: Gargantua (1973) [Sabahattin Eyüboğlu ve Azra Erhat ile]

Lefebvre, Henri: Marksizm (1975)

Robespierre, Maximilien Marie Isidore de: Devrimin Bağrından (1975)

Schwartz, Laurent: Marksçılık ve bilimsel düşünce (1975)

Sartre, Jean-Paul: Denemeler (1982) [Sabahattin Eyüboğlu ile]

Bouzhoul, Gaston: Politika Sanatı (1985) [Sabahattin Eyüboğlu ile]

Troyat, Henri: Çehov (1987) 

Blangui, Auguste: Seçme Yazılar (1990)

Lafargue, Paul:      Tembellik Hakkı (1991)

 

Hint Edebiyatından Çevirileri

Gandhi, Mohandas Karamchand: Bir Özyaşam Öyküsü (1984)

 

İngiliz Edebiyatından Çevirileri

Russell, Bertrand: Dünyamızın Sorunları (1962) [Sabahattin Eyüboğlu ile]

Russell, Bertrand: Çağımızın Sorunları Üstüne Düşünceler (1972)

More, Thomas: Utopia (1964) [Sabahattin Eyüboğlu ve Minâ Urgan ile]

Harris, Kenneth: Hümanizma Üstüne Konuşmalar (1973)

Chesterton, Gilbert Keith: Bay Perşembe (1988)

 

İtalyan Edebiyatından Çevirileri

Campanella, Tommaso: Güneş Ülkesi (1965) [Haydar Kazyan ile] 

Gramsci, Antonio: Aydınlar ve Toplum (1967) [Ferit Edgü ve Bertan Onaran ile]

 

Yunan Edebiyatından Çevirileri

Misailidis, Evangelinos: Seyreyle Dünyayı [Temaşa-i dünya ve cefakâr-u cefakeş] (1986)

Plutarkhos: Lykurgos'un hayatı (2002) [Sabahattin Eyüboğlu ile]

 

Kaynakça

https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/vedat-gunyol [Erişim: Aralık 2023]

https://www.edebiyathaber.net/7-vedat-gunyol-deneme-odulleri-sonuclandi/ [Erişim: Aralık 2023]

https://www.biyografya.com/biyografi/2689 [Erişim: Aralık 2023]

https://www.turkedebiyati.org/vedat-gunyol/ [Erişim: Aralık 2023]

https://kasif.mkutup.gov.tr/OpacArama.aspx?Ara=vedat%20g%C3%BCnyol&DtSrc=0&fld=-1&NvBar=0[Erişim: Aralık 2023]

https://web.archive.org/web/20090821043825/http://www.tarihvakfi.org.tr/icerik.asp?IcerikId=101 [Erişim: Aralık 2023]

https://vedatgunyol.wordpress.com/category/dergilerde-vedat-gunyol/ [Erişim: Aralık 2023]

https://yasamoykusu.com/biyografi/vedatgunyol [Erişim: Aralık 2023]

https://www.tiratlar.com/yerli-yazarlar/vedat-gunyol/ [Erişim: Aralık 2023]

https://www.karcin.com/content/vedat-gunyol [Erişim: Aralık 2023]

 

Hazırlayan: Merve Engin KURT