Esin Esen

Hakkında

Doç.Dr. Esin ESEN, akademisyen, yazar, çevirmen, editör ve Japonolog. 

Esin Esen, Türkçe öğretmeni bir anne ve babanın kızı olarak dünyaya gelmiştir. Babası tanınmış bir mizah yazarı olan Esen’in annesi ise emekliliğinden sonra İspanyolca çeviriler yapmış ve Kültür ve Turizm Bakanlığında bröveli rehberlik yapmıştır. Annesi Can Yayınları başta olmak üzere pek çok yayın evinde çeviriler gerçekleştirmiştir. Bununla beraber kardeşi de İspanyolca ve Portekizce dillerinde 30 yıldır Kültür ve Turizm bakanlığına bağlı olarak turizm rehberliği yapmaktadır. Kendisi hayat hikayesinden bahsederken babasının köyündeki Abbas Ataman isimli kişiden de söz etmektedir. 8 dil bilen Ataman, bildiği 8 dilin bir çoğunda da bröveye sahiptir. Bu nedenle Esin Esen, kendisini küçük yaşlardan itibaren bir rol model olarak görmüştür. Kendisini Japonca öğrenmeye yönlendiren ilk kişinin de Ataman olduğunu belirten Esen, bunun sebebi olarak Ataman’ın kendisini çok “sabırlı” görmesinden dolayı olduğunu da belirtir. Güzel ve huzurlu bir çocukluk geçirdiğini belirten Esen, edebiyatçı ve çok dilli bir ailede büyümenin kendisi için büyük bir şans olduğunu vurgulamaktadır. Tüm bunların yanında, anneannesi ve babannesi de birçok kitap yazmıştır. Söz konusu bilgilerin bir çoğu kendilerinin yazmış olduğu biyografik kitaplarda yer almaktadır. Kendisi ücret aldığı ilk çeviri işinin 1988 yılına tekabül ettiğini belirtmektedir. O sıralar henüz Boğaziçi Üniversitesi’nde öğrenci olan Esin Hanım, ilk İngilizce kitap çevirisinden sonra hayatını idame ettirecek kadar yazılı ve sözlü çeviri işleri almaya başlamıştır. Söz konusu dönemde bildiği dillerin çok fazla bilinmemesinden ötürü, o dönemde iş bulma konusunda sorun yaşamadığını ifade etmektedir.  Bu dönemde daha çok İspanyolca ve İngilizce dillerinde çalışmıştır. 1990 yılında Japonca’yı öğrenmeye başlamış, 1993 yılında Ankara Üniversitesi Japon Dili ve Edebiyatı’na girişiyle beraber dili sosyokültürel yönleriyle daha derin bir çerçevede ele alma şansı yakalamıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan Japonca, İspanyolca ve İngilizce dillerinde bröve almıştır. Tüm bu süreç içerisinde hem yazılı hem de sözlü olarak birçok sektörde çeviri deneyimi kazandı. 2010 yılında ise çeviri eğitimi vermeye başlamıştır. İlk olarak Boğaziçi Üniversitesi’nde Japonca modern ve klasik metinlerin çevirisi üzerine dersler verdi. 2013-2015 yılları arasında ise Galatasaray Üniversitesi’nde İspanyolca-İngilizce metinler üzerinden çeviri kuramları, çeviride yöntem, uygulama, çeviri eleştirisi ve çeviri türleri konusunda dersler vermiştir. “İnsanın işi dil bilmek olunca, çok amaçlı bir çakı gibi pek çok farklı mesleği yapar” düşüncesindedir. Her ne kadar hayatı boyunca çok farklı sektörlerde ve iş kollarında çalışmış olsa da kendisi akademisyen olarak asıl uzmanlık alanını klasik Japon Edebiyatı ve Japon Kadın Edebiyatı olarak tanımlamaktadır. Japonca, İngilizce, İspanyolca dillerinde çeviriler yapmakta ve aynı dillere ek olarak Klasik Japonca’nın eğitimini vermektedir. Klasik diller üzerinden çeviriler yapmıştır.

Çeviri anlayışı sorulduğunda ise şu şekilde cevap vermektedir: 

“Kaynak metinde yazarın aktarmaya çalıştığı ve kaynak metnin okurunun gözlerinde oluşturabileceği dünyayı, erek okurun gözünde yeniden yaratmak. Böyle olunca bir elim sürekli kaynak metinde. Çevirilerimde kaynak metinde dizimsel olarak bulunmayan eklemeler olsa bile, ben algısal ya da anlamsal olarak bunun o metinde olduğunu bilimsel olarak ortaya koyabilirim. Erek metni ise kaynak metin dünyasını canlı bir şekilde yaşayacağı, erek okur tarafından keyifli bir edebi deneyimle okunabileceği şekilde oluşturuyorum.(…)Bir başka önem verdiğim konu ise “güncel” olmak ve bu açıdan erek okurun algısını alımlamasını kolaylaştıracak araçlar sağlamak. Mesela çevirilerimde “internet görsel araması” için anahtar sözcükleri not olarak eklemek, ya da meraklı okurun bu aramayı kendisi yapması için transkripsiyonu bir paratekst olarak kullanmak. Yani o sözcüğü internette aradığında ulaşabileceği evrensel bir transkripsiyonla ulaştırmak. Ben “geleneksel medya”nın günümüz koşullarında “yeni medya” araçlarından beslenmesini ve kendisini güncellemesi gerektiğine inananlardanım. 

              Esin Esen’in edebi kitap çevirilerinin yanı sıra çeviribilim ve edebiyat alanında yayımlanmış bir çok makalesi ve farklı dergilerde yayımlanmış 200’den fazla şiir çevirisi vardır. Maddi anlamda beklentilerini ve harcadığı emeğin karşılığını alamadığından ötürü kitap çevirisine istediği kadar vakit ayıramadığını belirten Esen, ileri dönemde Türkiye’nin tek uzmanı olarak Klasik Japonca edebi eserlerin çevirilerini üstlenmek istediğini fakat bu hedefin ancak bu konuda kendisine inanacak ve ekonomik olarak da destekleyecek bir kurumla mümkün olabileceğini belirtmektedir. 

Çevirileri

Shikibu, Murasaki: Murasaki Shikibu’nun Günlüğü (2009)

Shindö, Etsuko: Kapadokya’da Çatra Patralar (2012)

Tanizaki, Jun’ichiro: Nazlı Kar (2015)

Dazai, Osamu: Villon’un Karısı (2023)

Eserleri

Esen, Esin: Kadim Japon Şiiri MAN’YÖSHÜ (2019)

Esen, Esin: Eski Japon Edebiyatında Halk Şarkıları (2020)

Kaynakça

Esin Esen ile Röportaj (Aralık 2023)

Hazırlayan: Yaşar Akgün