İbrahim Alaettin Gövsa

Hakkında

d. 1889, İstanbul - ö. 29 Ekim 1949, Ankara, Türk yazar, şair, eğitimci, mizahçı ve siyasetçi.1889 senesinde İstanbul’da doğdu. İlk öğrenimine İstanbulda Şemsül-Maârif özel okulunda başladı. Orta öğrenimini Vefâ ve Trabzon idâdîlerinde tamamladı. 1907 senesinde Mekteb-i Hukuka girdi. 1910 yılında mezun oldu. Bir sene Adliye Nezâretinde memurluk yaptı. Sonra Trabzon Sultânîsine edebiyât öğretmeni tâyin edildi. 1913 senesinde psikoloji ve pedegoji tahsili için, İsviçreye gönderildi. Cenevre Üniversitesi Psikoloji Enstitüsü ile Jean Jacques Pousseau Pedegoji Enstitüsünü bitirdi. 1916da yurda döndü. İstanbul Dârülmuallimîni psikoloji ve pedegoji öğretmenliğine tâyin edildi. Aynı okulda üç sene müdürlük yapan İbrahim Alâaddîn Gövsa, 1926 yılında Maârif Vekâleti Tâlim ve Terbiye Dâiresi âzâlığına getirildi. 1927 senesinde Sivas mebusu seçildi. İki dönem mebusluk yaptıktan sonra, 1935te Maârif Vekâleti müfettişi, 1936’dan 1946’ya kadar İstanbul mebusu oldu. Zirâat Bankası idâre meclisi üyesiyken 1949 senesinde Ankara’da öldü. Çocuk edebiyatı kapsamında yazdıklarıyla kendisinden sonra gelen şairlere öncülük eden; çocukların eğitimi ve psikolojisi üzerine önemli çalışmalar ortaya koyan Gövsa'nın Çocuk Şiirleri adlı eseri, çocukların sahip olmaları gereken değer ve davranışlar bağlamında eğitici metinler barındırmaktadır (Erol, Tütak 2015). Aynı zamanda bu eser, dönemi itibarıyla çocuklara yönelik yazılan ilk şiir kitabı olması bakımından da ayrıca önemlidir. Satı Bey, İ. Alâetttin Gövsa gibi eğitimcilerin çabaları kendilerinden sonra pek çok kişiyi etkilemiş, çocuk edebiyatının sağlam temeller üzerine inşa edilmesine katkı sağlamıştır. Gövsa'nın, eğitimle ilgili kitaplarının yanı sıra yazdığı biyografileri, sözlükleri, ansiklopedileri ile çok sayıda yayımlanmış makalesi bulunmaktadır. Eğitimle ilgili ilk çeviri eseri 1915 yılında yayımlanan Çocuklarda Zekânın Mikyası Usulleridir. Önsözünü Haziran 1914'de Cenevre'de yazdığı bu eserle, 20. yüzyılın eğitimde en önemli ve ilk buluşlarından biri olan zekânın ölçülmesi yöntemlerini Türkiye'ye tanıtarak dönemi itibarıyla ses getiren bir başarıya imza atar. O zaman, dünyada da yeni olan bu buluşun Türkiye'de de tanıtılması, dönem itibarıyla önemli bir eğitim hareketi olarak kabul görür. İbrahim Alâeddin’in 29’u telif, 6’sı çeviri 35 adet yayımlanmış kitabı bulunmaktadır. Bunların yanı sıra sözlük ve ansiklopedi üzerinde çalışmalarda da bulunmuştur. Victor Hugo’dan yaptığı fakat henüz yayımlanmamış birçok çeviri ve uyarlamalar da mevcuttur. 

Çevirileri

Alfred, Binet: Çocuklarda Zekânın Mikyası Usulleridir (1922)

Amicis, Edmondo De: Çocuk Kalbi (1900)

Hugo, Victor:  Büyük Adamlar Serisi (1931)

Theuriet, Andre: Jan Mari (1912)

Irmen, Jean: Hayata Atılırken 20 ile 30 Yaş Arasında Her Genç Neler Bilmeli? (1925)

Ford, Henry: Hayatım ve Asarım (1926)

Eserleri

Terbiye Psikolojisi Aileler ve Öğretmenler İçin (2023)

Söz Oyunları (2020)

Sabatay Sevi (2020)

Günün Düşüncesi Makaleler – 1 (2020)

Şen Yazılar ve Söz Oyunları’ndan (2020)

Estetik Eğitim (2006)

Çocuk Ruhu (2022)

Not: Yakın zamanda yazarın kitapları önem arz ettiği için tekrardan basıma girmiştir. Bu bağlamda “Eserleri” başlığı altında not edilen kitapları yeni basım tarihleriyle beraber not edilmiştir. 

Kaynakça

https://openaccess.firat.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11508/15242/378978.pdf?sequence=1&isAllowed=y

https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/ibrahim-alaeddin-govsa-1889-1949/

https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0brahim_Alaettin_G%C3%B6vsa

https://www.turkedebiyati.org/ibrahim-alaettin-govsa/

https://www.simurgkitabevi.com/ibrahim-alaettin-govsa-1

https://www.buyuyenay.com/ibrahim-alaeddin-govsa

https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/govsa-ibrahim-alaettin

https://islamansiklopedisi.org.tr/govsa-ibrahim-alaeddin

https://www.kitapyurdu.com/yazar/ibrahim-alaaddin-govsa/3106.html

Hazırlayan: Yaşar Akgün