Mehmet Özgül

Hakkında

Yazar ve çevirmen. 1936’da Nevşehir’in Avanos ilçesinde doğmuştur. Kuleli Askerî Lisesini bitirdikten sonra, 1959 yılında Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olmuştur. Daha sonrasında Gazi Eğitim Enstitüsünde İngiliz Dili ve Edebiyatı eğitimi almıştır. 1969 yılında Amerika Georgetown Üniversitesinde yüksek lisansını uygulamalı dil bilimi dalında tamamlamıştır.

1963 ve 1967 yılları arasında Genelkurmay Başkanlığı’nda Rusça çevirmen olarak çalışmıştır. 1979 yılına kadar farklı askeri okullarda Rusça ve İngilizce öğretmenliği yapmıştır. Edebiyat alanında ilk çevirilerini 1960 yılında Varlık Yayınları için Çehov’un “Bozkır” eserini Rusya’dan Türkçeye çevirmiştir. Emekliliğe ayrıldıktan sonra edebi çeviri alanında yoğunlaşmıştır. 1998’e kadar Çehov’un bütün öykülerini ve 2006’ya kadar bütün oyunlarını dilimize kazandırmıştır.

1981 yılında Türkiye Yazarlar Sendikası tarafından Hasan Ali Ediz Çeviri Ödülüne layık görülmüştür. 1984 ve 1987’de Rus Yazarlar Birliği tarafından davet edildiği Uluslararası Çevirmenler Konferansına katılmıştır. Bu konferans iki yılda bir düzenleniyor ve çeşitli ülkelerden birkaç çevirmen çağırılıyordu. Toplantı sırasında genelde çevirmenlerin çeviri sorunları ele alınıyordu. Ayrıca çevirmenlere çevirecekleri Sovyet eserlerinin yazarlarını ve yapıtlarını daha yakından tanıma sansı tanıyordu. Katıldığı tarihteki toplantının konusu ise edebi çevirinin ulusların birbirine yaklaşmasına, barışın korunmasına ve nükleer savaşın önlenmesine katisiydi.

Rus edebiyatın en önemli yazarları Çehov, Tolstoy, Dostoyevski ve Gogol gibi daha birçok ismin çevirilerini yapmış olan Özgül, en çok Cengiz Aytmatov çevirileri ile tanınmaktadır. Sadece klasik Rus edebiyatı değil ayrıca çağdaş Sovyet döneminden de çevirileri olan Özgül’ün elliye yakın çevirisi bulunmakta. Yazar kimliğiyle “Abhaz Azeri Edebiyatından Seçmeler” isimli bir de kitap çıkarmıştır.

Eserleri

Abhaz Azeri Edebiyatından Seçmeler (1993)

Çevirileri

Çehov, Anton Pavlovic: Bozkır (1960)

Gorki, Maksim: Varenka Olesova (1968)

Tolstoy, Lev: Mutlu Günler (1968)

Tolstoy, Lev: Üç Ölüm (1969)

Çehov, Anton Pavlovic: Köylüler (1969)

Dostoyevski, Fyodor Mihaylovic: Beyaz Geceler (1969)

Solzenitsin, Aleksandr Isaeviç: Keretovka istasyonunda bir olay ve matriyona'nın evi (1972)

Solzenitsin, Aleksandr Isaeviç: Ivan Denisoviç'in bir günü (1973)

Çehov, Anton Pavlovic: Marangozun Köpeği (1975)

Gogol, Nikolay Vasilyevic: Taras Bulba (1978)

Ehrenburg, Ilya Grigorevic: Tröst (1979)

Mihalkov, Sergei: Afacanların Senliği (1980)

Aytmatov, Cengiz: Beyaz Gemi (1980)

Gorki, Maksim: Bozguncu (1980)

Aytmatov, Cengiz: Toprak Ana (1980)

Gogolasvili, Vahtang: Mavi Dağlar Ülkesi (1980)

Gorki, Maksim: Mujik (1981)

Gogol, Nikolay Vasilyevic: Taşralı (1981)

Simonof, Konstantin Mihayloviç: Ana Yurdun Dumanı (1981)

Gogol, Nikolay Vasilyevic: Bir Delinin Güncesi (1981)

Dostoyevski, Fyodor Mihaylovic: Budala (1982)

Aymatov, Cengiz: Bütün Eserleri (1982)

Simonof, Konstantin Mihayloviç: Bir Daha Görüşmeyeceğiz (1982)

Aytmatov, Cengiz: Gün Uzar Yüzyıl Olur (1982)

Dostoyevski, Fyodor Mihaylovic: Yeraltından Notlar (1982)

Aytmatov, Cengiz: Elveda Gülsari (1983)

Yevtusenko, Yevgeni: Yaban Yemişleri (1987)

İskender, Fazıl: Sandro Dayı (1988)

Tüm çevirileri için: http://www.toplukatalog.gov.tr/?_f=1&the_page=&cwid=2&keyword=mehmet+%C3%B6zg%C3%BCl&tokat_search_field=1&order=0&command=Tara#alt

Kaynakça

https://www.goodreads.com/author/show/4791918.Mehmet_zg_l [erişim: 15.04.2021]

https://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmet_%C3%96zg%C3%BCl_(%C3%A7evirmen) [erişim: 15.04.2021]

https://canyayinlari.com/kisidetay/cevirmenler/11109/mehmet-ozgul/ [erişim: 15.04.2021]

http://repository.bilkent.edu.tr/handle/11693/66682 [erişim: 16.04.2021]

https://kasif.mkutup.gov.tr/ [erişim: 15.04.2021]

http://www.toplukatalog.gov.tr/ [erişim: 15.04.2021]

Yazan

Simge Türker