Edebiyat Fakültesi Mütercim Tercümanlık Bölümü

Onat Kutlar

Hakkında

Türk şair, öykücü, sinemacı ve çevirmen. 25 Ocak 1936’da Alanya’da doğan Onat Kutlar’ın tam adı Mehmet Akif Onat Kutlar’dır. Hâkim Ali Rıza Kutlar ve Meliha Kutlar’ın oğludur, babasının mesleği sebebiyle küçük yaşta farklı şehirlerde bulunur. 6 yaşında taşındıkları Gaziantep’te ilk ve ortaöğretimini tamamlar ve Gaziantep Lisesi’nin İlke adlı dergisinde öyküleri yayınlanır. Eğitimi sırasında ilk şiiri henüz on dört yaşındayken Küçük Dergi’de, 1955 yılında ilk öyküsü Volan Kayışı ise Seçilmiş Hikayeler Dergisi’nde yayımlanır.

Lise mezuniyetinden sonra, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık bölümünde bir yıl eğitim alır, sonrasında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne geçiş yapar. Üniversite yıllarında Erdal Öz, Kemal Özer ve Hilmi Yavuz gibi isimlerle a Dergisi’ni kurar. 1960 yılında yayınlanan ilk kitabı İshak ile Türk Dil Kurumu ödülüne layık görülür. Hukuk eğitiminin son yılında mezuniyetini beklemeden felsefe eğitimi almak için Paris’e gider.

1961-62 yıllarında Sorbonne Üniversitesinde felsefe eğitimi alır ve Paris’te Fikret Mualla, Hakkı Anlı ve Selim Turan gibi Türk sanatçılarla tanışır. Fransa’da olduğu dönemde sinema ile ilgilenmeye başlar ve Fransız Sinematek Derneği’ne kaydolur. Paris, Valensiya, Barselona, Frankfurt ve Cenova şehirlerinde bulunur, bu esnada Fransızcasını geliştirir. Yurtdışında bulunduğu süreçte aldığı notlar sonraları Kül/ Günlükler ismiyle yayınlanır.

1962 yılında Türkiye’ye döner ve Doğan Kardeş dergisinde 1965 yılında kadar yazı işleri müdürlüğü yapar. 1964 yılında evlenir ve evliliğinden Gazel ve Mazlum adında iki oğlu olur.

Sinemaya olan ilgisiyle, Muhsin Ertuğrul, Nijat Özön, Sabahattin Eyüboğlu, Adnan Berk gibi isimlerin de desteğiyle 25 Ağustos 1965’te İstanbul’da Türk Sinematek Derneği’ni kurar. Kutlar’ın dernekte yürüttüğü çalışmalar 1975’te Polonya Kültür Nişanına layık görülür. Yusuf ile Kenan (1979), Hazal (1979) ve Hakkâri'de Bir Mevsim (1983) adlı ödüllü filmlerin senaryolarına imza atar.

1981’de ilk şiir kitabı Pera’lı Bir Aşk İçin Divan yayımlanır ve şiir yazmaya başlaması ile şiir çevirisine ilgi duymaya başlayan Kutlar, İranlı şair Füruğ Ferruhzad’ın şiirlerini 1989’da arkadaşı Celal Hosrovşahi ile Farsçadan çevirir ve Sonsuz Günbatımı adıyla yayımlar. Sonraları arkadaşı Cevat Çapan ile Fransa’ya giderek şiir çevirisi üzerine çalışmalara da katılır.

Bütün şiirleri, Fransızcadan yaptığı çeviri şiirler ile ölümünden sonra Unutulmuş Kent ve Çeviri Şiirler adı ile kitaplaştırılır. Onat Kutlar’ın şiir çevirileri dışında, Andre Bréton’dan Hüseyin Baş ile Fransızcadan çevirdikleri Aklın Oyunu adında bir tiyatro oyunu da bulunur.

Sık sık dergilerde yayımlatmak üzere özellikle felsefe ve siyaset üzerine dil içi çeviri yapan Kutlar, 1986’da Bahar İsyancıdır eserinde yer alan denemelerden Çevirmen’de dil içi çeviri ile ilgili şunları aktarmıştır:

Çevirmenlik, bilinen bir iştir. Güçlükleri olduğu doğrudur. Ama, önünde sonunda, yaptığımız iş, bir dilde yazılan ya da söyleneni bir başka dile aktarmaktır. Benimki ise bambaşka bir olaydı. Aynı dili konuşan insanların söylediklerini gene aynı dile çevirmek. […] Bir felsefe kitabını bir türlü anlayamayan arkadaşıma yeniden ve gene Türkçe anlatıyordum Eflatun'un dediklerini. Bu kez anlıyor ve çok sevdiği felsefe konularında ilerliyordu. […]

1982’den vefatına kadar İstanbul Film Festivali’nin kurucularından biri olarak festivalin düzenleme kurulu ile İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’nın (İKSV) Yönetim ve İcra Kurulu üyeliğini yapar. Yaşamı boyunca sinema ile iç içe olan Kutlar, Cannes, Antalya, İstanbul ve Berlin gibi uluslararası film festivallerinde eleştirmen ve jüri üyesi olarak yer alır. 1994 yılında kurduğu Türk Sinematek Derneği’ne Fransa’dan Chevalier del’ordre des Arts et des Lettres (Sanat ve Edebiyat) nişanı verilir.

30 Ocak 1994’te The Marmara Otel’in pastane katına yapılan bombalı saldırı sonucunda ağır yaralanır ve on iki günlük yaşam mücadelesinden sonra 11 Ocak 1995’te hayata gözlerini yumar. 1996 yılından bu yana, İstanbul Film Festivali’nde Onat Kutlar anısına özel bir ödül verilmektedir.

Eserleri

İshak (1959)

Gerçeküstücülük: Surréalisme (1962) [Selahattin Hilav ve Ergin Ertem ile]

Pera’lı Bir Aşk İçin Divan (1981)

Sinema Bir Şenliktir (1984)

Yeter ki Kararmasın (1985)

Bahar İsyancıdır (1986)

Unutulmuş Kent ve Çeviri Şiirler (1986)

Gündemdeki Konu (1995)

Gündemdeki Sanatçı (1995)

Karameke (2009)

Senaryolar (2014)