Mazlum Beyhan

Hakkında

Mazlum Beyhan 1948 yılında Ankara’da doğmuştur. Türkçe öğretmeni olan babası Ali İhsan Beyhan, Akçadağ Köy Enstitüsü’nde müdürlük yapmış, bir dönem de Fakir Baykurt ve Mahmut Makal gibi önemli isimlerin öğretmenliğini yapmıştır. Ayrıca da Türk Dil Kurumu’nun en eski üyelerindendir. Edebiyatın bu denli içinde bir babaya sahip olması nedeniyle, Mazlum Beyhan küçüklüğünden beri edebiyatla haşır neşir olmuş, okuduğu kitaplar hakkında babası ile edebi tartışmalar yaparak büyümüştür.

Üniversite eğitimine Tıp Fakültesi’nde başlamış, bu bölümü tamamlamadan Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın Yayın Yüksek Okulu’na başlamıştır. Fakat bu bölümü de tamamlamadan Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne başlamış ve 1973 yılında eğitimini burada tamamlamıştır. Dil öğrenmeye karşı her zaman meraklı olduğunu belirten çevirmen, üniversite yıllarında dört yıl boyunca İtalyan Kültür Merkezi’nden İtalyanca eğitimi almıştır. Ayrıca biraz da İngilizce ve Fransızca bildiği bilinmektedir.

Eğitim yıllarının ardından bir dönem SSCB Büyükelçiliği Basın Bürosu’nda ve bir dönem SSCB tarafından kurulan İskenderun Demir Çelik Fabrikası’nda çevirmen olarak, 1980’deki askeri darbeye kadar da Türk Dil Kurumu Sözlük Kolu’nda çalışmıştır.  Rusça çevirilerindeki başarısıyla tiyatro alanında da çalışmış, İstanbul Şehir Tiyatroları'nda Anton Çehov'dan sahneye konulan oyunlarda Sovyetler Birliği'nden gelen ünlü yönetmen Leonid Heifetz'in reji asistanlığını yapmıştır. 1991 yılında Devlet Demiryolları Matbaası'nda müdür olarak çalışmaya başlamış, sonrasında da TCDD İzmir Müze ve Sanat Galerisi'ne atanmıştır. 2013 yılında ise müzenin kurucu müdürü olarak emekli olmuş ve buradaki çalışma hayatına son vermiştir.

Yıllar içinde farklı mesleklerde çalışsa da, çevirmenlikten vazgeçmemiş ve çevirilerine devam etmiştir. Rusçadan Türkçeye yaptığı çevirilerle pek çok eseri dilimize kazandırmıştır. Çeviri için önce Türkçe’nin iyi bilinmesi gerektiğini düşünen çevirmen, bu görüşünün ‘’Türkçesi iyi olmayanın hiçbir dersi iyi olmaz.’’ görüşünde olan babasından kaynaklandığını ve dile olan hakimiyetinde babasının yadsınamaz bir rolü olduğunu belirtmiştir. Çevirmenlik yaşamına başladığı yıllarda birçok yayıneviyle çalışmış ve Melih Cevdet Anday, Remzi Bengi, Oğuz Akkan, Atilla İlhan, Yaşar Nabi Nayır ve Aziz Nesin gibi önemli isimlerle birebir çalışma imkanı bulmuştur. Dostoyevski, Tolstoy, Gogol, Gorki, Çernişevski gibi yazarlardan çeviriler yapmış, Dostoyevski’nin Suç ve Ceza ve Budala, Tolstoy’un Sanat Nedir?, Çocukluk, İlkgençlik, Gençlik ve Gogol’ün Bir Delinin Anı Defteri gibi önemli eserleri Türkçeye kazandırmıştır. Günümüzde ise Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’yla çalışmakta ve çevirilerine devam etmektedir.

Çevirileri

Petrosyan, Yuriy Aşatoviç : Sovyet Gözüyle Jöntürkler  (1974)

Ehrenburg, İlya: Dipten Gelen Dalgalar (1978)

Aşukin, N. S., Butırskiy, N. P. : Politika Sözlüğü (1979)

Şçedrin, Saltıkov: Büyüklere Masallar (1981)

Dostoyevski, Fyodor Mihayloviç: Suç ve Ceza (1982)

Hamzatov, Resul: Benim Dağıstanım (1984)

Sçedrin, Saltıkov: Golovlev Ailesi (1984)

Çernişevski, Nikolay: Nasıl Yapmalı? (1985)

Simonov, Konstantin: Bugün ve Yıllar Önce (1986)

Vasilyev, Boris: Sakindi Oranın Şafakları (1986)

Herzen, Aleksandr: Suçlu Kim? (1987)

Dobrolyubov, N. A.: Oblomovluk Nedir? (1987)

Bondarev, Yuri: Taburlar Ateş İstiyor  (1987)

Fiş, Radi: Ben De Halimce Bedreddinem (1988)

Belinski, Vissarion: Edebiyat, sanat, kültür, tarih, felsefe üzerine yazılar (1989)

Fiş, Radi: Bir Mutasavvıf, Bir Ahi Hümanisti Celaleddin Rumi Mevlana (1990)

Huseynov, Abdul Anbiyeviç: Yılmaz Güney - Yaşamı Sanatı (1990)

Ahmatova, Anna:  Uzanıp Öldü Hüzün (1991)

Hamzatovi Resul: Dağ Irmağı, Akılsız Su (1991)

Bulgakov, Mihail: Son Günler  (1992)

Grineviç, E. A. : Küba: Devrimin Geçtiği Yol (1995)

Tolstoy, Lev Nikolayeviç: Gençlik Yılları (1996)

Kropotkin, Pyotr: Ekmeğin Fethi (1999)

Kropotkin, Pyotr: Çağdaş Bilim ve Anarşi (1999)

Kropotkin, Pyotr: Bir Devrimcinin Anıları (2000)

Gogol, Nikolay Vasilyeviç: Öyküler: Burun, Palto, Neva Bulvarı, Delinin Defteri (2001)

Dostoyevski, Fyodor Mihayloviç: Budala (2003)

Gorki, Maksim: Ana (2003)

Belinski, Vissarion: Gogol'e Mektup (2004)

Fiş, Radi: Bir Anadolu Hümanisti (2005)

Acar, Burak Bengi : Tolstoy’un Cevabı  (2005) [Türkçeden Rusçaya]

Tolstoy, Lev Nikolayeviç: Çocukluk, İlkgençlik, Gençlik (2006)

Gogol, Nikolay Vasilyeviç: Arabeskler : Bir Delinin Anı Defteri : Palto-Burun-Petersburg Öyküleri ve Fayton (2006)

Tolstoy, Lev Nikolayeviç: Sanat Nedir? (2007)

Hamzatovi Resul: Şiirlar (2007)

Tolstoy, Lev Nikolayeviç: Hacı Murat (2008)

Tolstoy, Lev Nikolayeviç: Sivastopol (2009)

Tolstoy, Lev Nikolayeviç: Kafkas Tutsağı (2010)

Gogol, Nikolay Vasilyeviç: Ölü Canlar (2010)

Dostoyevski, Fyodor Mihayloviç: Ecinniler (2012)

Lenin, Vladimir İlyiç: Karl Marx ve Marksizm Üzerine  (2013)

Tolstoy, Lev Nikolayeviç: İvan İlyiç’in Ölümü (2014)

Gorki, Maksim:  Çocukluğum ( 2014)

Gorki, Maksim: Ekmeğimi Kazanırken (2015)

Tolstoy, Lev Nikolayeviç: Devlet Üzerine (2016)

Gorki, Maksim: Benim Üniversitelerim (2016)

Tarkovski, Andrey: Mühürlenmiş Zaman (2017)

Tolstoy, Lev Nikolayeviç: Kazaklar (2019)

Welsapar, Ak:  Kobra (2019)

Tolstoy, Aleksey: Aelita (2020)

Kaynakça

https://www.iskultur.com.tr/yazarlar/mazlum-beyhan       (Erişim: 17.04.21)

https://tr.wikipedia.org/wiki/Mazlum_Beyhan#:~:text=Mazlum%20Beyhan%2C%20T%C3%BCrk%20%C3%A7evirmen.,pek%20%C3%A7ok%20eseri%20T%C3%BCrk%C3%A7eye%20kazand%C4%B1rm%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r.   (Erişim: 17.04.21)

https://www.dokuzeylul.com/kultur-sanat/bir-ceviri-ustasi-mazlum-beyhan-h173094.html    (Erişim: 17.04.21)

https://www.yordamkitap.com/doc/81   (Erişim: 17.04.21)

https://odatv4.com/mazlum-beyhanin-bilinmeyen-hikayesi-25051952.html (Erişim: 17.04.21)

https://korkitap.com/cevirmen/mazlum-beyhan/   (Erişim: 17.04.21)

https://1000kitap.com/yazar/mazlum-beyhan/cevirdigi-kitaplar (Erişim: 17.04.21)

https://www.dr.com.tr/yazar/mazlum-beyhan/s=218673?gclid=Cj0KCQjwse-DBhC7ARIsAI8YcWIT42h_9yKKcnMM5FipGh--fLbtcktvy6qY0TcYNWCz7l_8HyPuxMwaAi4hEALw_wcB&gclsrc=aw.ds (Erişim: 17.04.21)

https://www.kirmizikedi.com/arama?q=mazlum+beyhan (Erişim: 17.04.21)

http://www.toplukatalog.gov.tr/index.php?_f=1&the_page=1&cwid=2&keyword=mazlum+beyhan&tokat_search_field=3&order=5&command=Tara#alt (Erişim: 17.04.21)

https://kasif.mkutup.gov.tr/OpacArama.aspx?Ara=mazlum%20beyhan&DtSrc=0&fld=-1&NvBar=0 (Erişim: 17.04.21)

https://www.nadirkitap.com/kitapara_sonuc.php?kelime=mazlum+beyhan  (Erişim: 17.04.21)

Yazan

İpek ÇABUKEL