Edebiyat Fakültesi Mütercim Tercümanlık Bölümü

Vedat Örfi Bengü

Hakkında

Yönetmen, senaryo-tiyatro yazarı, romancı ve çevirmen. Vedat Örfi Bengü, 14 Ekim 1900’de İstanbul’da doğmuştur. Sadrazam Halil Rıfat Paşa’nın oğlu, Mehmet Ali Paşa’nın torunudur. Yazar ve eleştirmen olan Mehmet Fuat’ın babası ve Nazım Hikmet’in eşlerinden Pirâye Hanım’ın ilk eşidir. Türk sineması, tiyatrosu ve müziğinin tanınmış isimlerindendir. Oğlu Mehmet Fuat’ın aktardığına göre, Bengü iyi yetiştirilmiş, Fransızca bilen, piyano çalan, kalemi kuvvetli bir gençtir.

Sanat yaşamına 1917’de tiyatro oyunları yazarak başlamış ve ikinci oyunu Vefaen Ferağ 1924’te Darülbedayi’de sahnelenmiştir. 1917-22 yılları arasında ünlü dedektif Nat Pinkerton’un maceralarını içeren fasikül kitaplarının çevirmenliğini yapmıştır.1924’te Osmanlı-Fransızca yayınlanan Opera-Sine adlı haftalık derginin ve haftalık Sinema Mecmuası’nın başyazarlığını yapmıştır.

Edebiyatla genç yaşta ilgilenmeye başlayan Vedat Örfi, çok sayıda roman, roman çevirisi, uyarlama ve telif polisiye yazmıştır. 1920’de yazdığı Karanlıklar Padişahı, Türkçe yazılmış ilk telif Sherlock Holmes öyküsü olmuştur. 1945’te Bengü Yayınları’nı kuran sanatçı, ünlü Fransız polisiye yazarı Gaston Leroux’dan altı roman çevirisi yapmıştır. Bu dönem yaptığı Fransızcadan Türkçeye polisiye kitapların çevirileriyle dikkat çekmiştir.

Avrupa ve Mısır’da uzun yıllar kalmış ve o dönemde yabancı ülkelerde film çekmiş ilk Türk yönetmeni olarak tanınmıştır. Yirmi yaşındayken Fransa’ya giderek Paris’te çeşitli filmlerde çalıştıktan sonra 1925’te tekrar Mısır’a gitmiş ve Isis Film Corporation adında yerli filmciliği kurmuştur. Fransa’da dokuz, Mısır’da on iki, Türkiye’de de dokuz filmin yönetmenliğini yapmış ve aynı zamanda çok sayıda senaryo yazmıştır.

1931’de Türkiye’ye dönmüş ve İstanbul'da, Atıf Kaptan’la “Film Yıldızları” adlı gezici tiyatro topluluğunu kurmuş, Bir Millet Uyanıyor'u sahnelemiştir. Yönettiği filmlerin senaryosunu yazmış, birçoğunu yönetmiş, bir bölümünde oynamış, çeviriler yapmış, gazete ve dergilerde tiyatro eleştirileri, söyleşiler yayımlamıştır. Polisiye çevirileri de olan Bengü, 1924’te kahramanı Kara Hüseyin olan bir dizi polisiye roman yazmıştır.

1947 yılında Türkiye’deki ilk filmi olan Bağdagül’ü yönetmiş, 1950’de kızının ismini verdiği Ülkü Film’i kurmuştur. Ateşten Gömlek (1950), Estergon Kalesi (1950), Kore’de Türk Süngüsü (1951) gibi tarihi dönem filmlerine imza atmıştır. Vedat Örfi, 25 Mayıs 1953 tarihinde İstanbul’da vefat etmiştir.

Eserleri

Bir Af Bir Yemin (1917)

Vefaen Ferağ (1924)

Balo Kaçakları (1925)

Bir Yuva Böyle Yıkıldı (1943)

Solan Gönüller (1944)

Kuduran Canavarlar (1944)

Akdeniz İncisi (1944)

Londra’daki Kan İzleri (1944)

Ceymis Peen’in Zaferi (1945)

Ökse (1945)

İskelet Yüzdeki Damga (1945)