Edebiyat Fakültesi Mütercim Tercümanlık Bölümü

Ahmet Vefik Paşa

Hakkında

Ahmet Vefik Paşa, 1823 yılında İstanbul’da doğmuştur. Divanıhümayunun ilk Müslüman çevirmeni Yahya Naci Efendi’nin torunudur; Paris Sefaret Kâtipliği ve Müsteşarlığı, Tersane Tercümanlığı, Bab-ı Seraskeri Tercüme Odası Müdürlüğü yapmış olan Mehmet Ruhittin Efendi’nin oğludur aynı zamanda. İlk öğrenimini ailesinden almış olan Ahmet Vefik, 1831’de daha sekiz yaşındayken Mühendishane-i Berr-i Hümayuna girmiştir fakat buradaki eğitimini tamamlamadan ayrılmıştır. Babası Ruhittin Efendi, 1834’te Paris Sefaretine tayin edilen Mustafa Reşit Paşa’yla çevirmen olarak Paris’e giderken oğlu Ahmet Vefik’i de beraberinde götürmüştür. Ahmet Vefik, Paris’te Saint Louis Lisesinde eğitimini tamamlamıştır ve Paris’te öğrenciyken çok iyi derecede Fransızca dışında İtalyanca, Latince ve Grekçe de öğrenmiştir. Ayrıca Londra’da bulunduğu zaman İngilizceyi, Tahran’dayken Farsçayı, Rusya seyahati esnasında da Rusçayı ve eski Türk lehçelerini öğrenmiştir.

1837’de yurduna döndüğünde Tercüme Odası’nda memuriyet hayatına başlamıştır.

İki yıl sonra Sırbistan’da, İzmir’de, Memleketeyn’de (Eflak ve Boğdan) geçici ve özel görevler almıştır. Bu arada İstanbul’a döndükçe aşaması yükseltilerek Tercüme Odası’na atanmıştır.

Kısa bir süre pasaport dairesinde müdürlük yapmıştır. Sonra uyrukluk işlerini çözmek ve sonuçlandırmak için İzmir’e gönderilmiştir. 1845 yılında İzmir’den dönünce görevi yükseltilerek “Tercüme Odası Mümeyyiz’i” ve 1847’de “mütercim-i evvel” (baş çevirmen) olmuştur. 1847’de devletin ilk resmî salnamesinin (salname: resmî ve özel kurumlar tarafından bir sene boyunca gerçekleşen olayları topluca göstermek üzere hazırlanan yapıt) hazırlanması işi kendisine verilmiştir.

1851’de pek çok konudaki derin bilgisi nedeniyle, diğer resmî görevlerinin yanı sıra, yeni kurulan Encümen-i Dâniş adlı bilim kuruluna üye seçilmiştir ve bu üyeliğin gerektirdiği çalışmaların içinde yer almıştır.

Vefik Paşa, 1851’de Encümen’i Daniş’de görevlendirilmesinin hemen ardından Tahran’a elçi olarak atanmıştır ve dört yıl bu görevi sürdürmüştür. Küçük yaşlardan beri kendisini koruyan Reşit Paşa’nın Abdülmecit’e sadrazam olması ile önemli görevlere getirilen Ahmet Vefik Paşa, “Meclis-i Valay-i Ahkâm-ı Adliye” üyeliği (1855), “Deavi Nazırlığı” (1857), Paris elçiliği (1860) yapmıştır. 29 Mayıs 1862 yılında Padişah Abdülaziz tarafından Divan-ı Muhasebat Reisliği’ne tayin edilmiştir ve bugünkü adıyla Sayıştay’ın ilk başkanlık görevini üstlenmiştir. 18 Mart 1877’de çalışmalarına başlayan ilk Meclis-i Mebusan’ın İstanbul üyesi olarak seçilen Vefik Paşa, Mebusan’ın başkanlığını yapmıştır. Divan-ı Muhasebat Reisi oturumlarını diktatörce idare ettiği yolunda eleştirilere uğramıştır. 1879-1882 yılları arasında Bursa valisi olarak görev yapmıştır. Valiliği sırasında Bursa yolları ve caddelerini Paris belediye başkanı George Euègene Haaussmann’dan esinlenerek yapmıştır. 1882’de Bursa valiliği görevinden alınan paşa, Mehmet Sait Paşa’dan boşalan başvekillik makamına atanmıştır ama üç gün sonra görevden alınmıştır ve bir daha kendisine resmî bir görev verilmemiştir. Bu olaydan sonra ölümüne kadar Rumelihisarı’ndaki evinde ilmi ve edebi çalışmalar yapmıştır. 2 Nisan 1891’de İstanbul’da Rumelihisarı’ndaki köşkünde hayatını kaybetmiştir.