Melih Cevdet Anday
Hakkında
Şair, yazar ve çevirmen olan Melih Cevdet Anday, 1915 yılında Çanakkale’de doğmuştur fakat nüfus kaydı 3 yıl sonra İstanbul’da kayda alınmıştır. Eğitim hayatına Kadıköy 35. İlkokulu’nda başlamış, 1931 yılında Kadıköy Ortaokulunu bitirmiştir. Lise eğitimini Oktay Rıfat ve Orhan Veli ile Ankara Gazi Lisesi’nde almıştır ve buradan 1936 yılında mezun olmuştur. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydolmuş ve aynı üniversitede Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesine girmiş fakat bu bölümü bitirememiştir. 1938 yılında Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü’nde memurluk yapmıştır. Bu kurumun sağladığı imkanlar ile Belçika’ya gitmiş fakat İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine üç ay kadar kısa bir sürenin ardından tekrar yurda dönmek zorunda kalmıştır. Melih Cevdet Anday’ın 1936’da “Varlık” dergisinde yayımlanan “Ukde” isimli şiiri, Garip üçlüsünün (Orhan Veli ve Oktay Rıfat) de Varlık dergisinde yayımlanan ilk şiiridir. Melih Cevdet Anday, iki kez çağrıldığı askerlik görevinden ilkine 1 Eylül 1939’da Aydın’da başlamıştır. İlk terhisten sonra dönemin Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’in önerisiyle Millî Eğitim Bakanlığı'nda Maarif Matbaası Neşriyat Şubesi Müdür Muavinliği gibi çeşitli görevlerde çalışan Anday, II. Dünya Savaşı'ndan dolayı ikinci kez askere alınmıştır. Milli Eğitim Bakanlığında aynı yerde çalışan ilk eşi Sabahat Tertemiz’le Ekim 1945’te evlenmiştir. Şairin ilk evliliğinden bir yıl sonra da ilk şiir kitabı Rahatı Kaçan Ağaç yayımlanır. Eşi Sabahat Tertemiz 28 Mayıs 1956’da vefat etmiş ve ile evlilikleri son bulmuştur. Üç yıl sonra Yaşar Gedikoğlu ile evlenen Anday, Yaşar Hanım'la birlikte çeviriler yapmıştır. 25 Ocak 1983 tarihine kadar evli kaldığı Yaşar Hanım'dan boşandıktan sonra ise üçüncü ve son eşi Suna Akkan ile 16 Haziran 1983’te evlenmiştir.
Melih Cevdet Anday, 1954’te İstanbul Belediyesi Konservatuar Müdürlüğü'nde Tiyatro, Avrupa Edebiyatı, Diksiyon ve Fonetik öğretmenliği yapmıştır. 1953-1955 yılları arasında Akşam Gazetesi'nin edebiyat ve sanat sayfasını hazırlamıştır. Buradaki görevi fikirleri sebebiyle işten çıkarılmasıyla son bulmuştur. Daha sonrasında Doğan Kardeş Yayınları'na geçip burada çeviriler yapmıştır. Burada da aynı sebeple işinden ayrılmak zorunda kalmış ve 1958'den itibaren; Tercüman, Büyük Gazete, Yeni Tanin ve İkdam'da kendi adıyla ve çeşitli takma adlarla denemeler ve makaleler yazıp, tefrika romanlar yayınlamıştır. “Yan Yana” adlı kitabı Ceza Yasasının 142. maddesine aykırı görülerek toplatılmış, sonrasında serbest bırakılmıştır. 1967-68 tiyatro mevsiminde Ankara Sanat Sevenler Derneği tarafından yılın en iyi oyun yazarı seçilmiş ve “Mikadonun Çöpleri” adlı eseriyle İlhan İskender Ödülünü almıştır. Gizli Emir’le TRT 1970 Sanat Ödülleri Yarışmasında roman türünde başarı ödülünü, Buz Saray roman çevirisiyle Türk Dil Kurumu 1973 çeviri ödülünü, Teknenin Ölümü ile 1976 Yeditepe Şiir Ödülünü, 1978’de “Sözcükler” ile Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülünü, “Ölümsüzlük Ardında Gılgamış” ile 1981 Türkiye İş Bankası Büyük Ödülünü, “Ölümsüzler ya da Bir Cinayetin Söylentisi” oyunuyla 1984 Enka Sanat Ödülünü, 1991’de TÜYAP Onur Ödülünü, 2000’de Aydın Doğan Vakfı Şiir Ödülünü almıştır. Melih Cevdet Anday, solunum ve böbrek yetmezliğinden dolayı 2002'de 87 yaşındayken vefat etmiştir.
Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Melih Cevdet Anday, genellikle yazdığı şiirler ile ön plana çıkmaktadır. Eserleri Rusça, Sırpça, Fransızca, İngilizce, Bulgarca gibi çok sayıda dile çevrilmiş, Mikado’nun Çöpleri adlı oyunu ise Bremen Radyosu’nda Almanca olarak seslendirilmiştir. Bunların yanı sıra birçok şiir ve roman çevirisi yapmıştır. Edgar Allan Poe’dan Annabell Lee, Ezra Pound’dan Çayhane ve Pan Öldü adlı eserler şiir çevirileri arasında bulunmakta ve Gogol’dan Ölü Canlar, Turgenyev’den Babalar ve Oğullar gibi roman çevirileri de Türkçeye kazandırdığı eserlerden sayılmaktadır.
Eserleri
Garip (Orhan Veli-Oktay Rıfat-Melih Cevdet Anday) (1941)
Rahatı Kaçan Ağaç (1946)
Telgrafhane (1952)
Yanyana (1956)
Doğu-Batı (1961)
İçerdekiler (1965)
Gizli Emir (1970)
Sözcükler (1978)
Ölümsüzlük Ardında Gılgamış (1981)
Kolları Bağlı Odysseus: Göçebe Denizin Üstünde (1985)
Çevirileri
Molière, Jean Baptiste Poquelin: Don Juan (1943) [Erol Güney ile]
Gogol, Nikolay Vasilyeviç: Müfettiş (1944) [Erol Güney ile]
Lagerkvist, Pär Faian: Barabbas: Cüce (1965) [Yaşar Anday ile]
Steinbeck, John Ernest: Fareler ve İnsanlar Üzerine 3 (1968)
Gogol, Nikolay Vasilyeviç: Ölü Canlar (1970)
Gogol, Nikolay Vasilyeviç: Bütün Oyunlar (1982) [Erol Güney ile]
Turgenyev, İvan Sergeyeviç: Babalar ve Oğullar (1990)
Vesaas, Tarjei: Buz Sarayı (1990)
Poe, Edgar Allan: Annabel Lee (2003)
Kaynakça
https://www.biyografya.com/biyografi/8325 (Erişim:20.06.2021)
http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/melih-cevdet-anday (Erişim:20.06.2021)
https://tr.wikipedia.org/wiki/Melih_Cevdet_Anday (Erişim:20.06.2021)
https://kidega.com/yazar/melih-cevdet-anday-141033/ (Erişim:20.06.2021)
http://www.toplukatalog.gov.tr/?_f=1&the_page=&cwid=2&keyword=Melih+Cevdet+Anday&tokat_search_field=1&order=0&command=Tara#alt (Erişim:20.06.2021)
https://kasif.mkutup.gov.tr/OpacArama.aspx?Ara=Melih%20Cevdet%20Anday&DtSrc=0&fld=-1&NvBar=0 (Erişim:20.06.2021)
Hazırlayan: Anıl Arslan
