Adnan Cemgil
Hakkında
Adnan Cemgil, 1909 yılında İstanbul’da doğmuş ve 21 Kasım 2001 tarihinde ise vefat etmiştir. Öğretmen, yazar ve çevirmen olan Adnan Cemgil aynı zamanda Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu örgütünün kurucularından olan Türk, Marksist-Leninist siyasi aktivist Sinan Cemgil'in babasıdır.
Çocukluğunun sonları Osmanlı İmparatorluğunun çatırtılarına, gençliğinin ilk yılları Millî Mücadele günlerine tanıklık etti. İlk ve ortaöğrenimini tamamlayarak İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine girdi. İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü'nden mezun olan Cemgil, yurt dışına gidip, Paris ve Moskova'da Fransızca ve Rusça öğrendi.1938’de Ankara’ya dönüp bir yandan çeşitli okullarda öğretmenlik yaparak eğitim seferberliğine, bir yandan Tercüme Bürosunun çalışkan üyelerinden biri olarak fikir ve düşünce birikimine katkıda bulundu. Bu dönemde Diderot'dan Zola'ya varan geniş bir yelpazede birçok çeviri yaptı. 1941’de Nazife Müren’le evlendi. Bu evlilikten iki erkek çocuğu oldu.
Sosyalist düşünceyi benimseyen yazar, 1950 yılında "Türk Barışseverler Cemiyeti" kurucusu olarak Kore'ye asker gönderilmesini protesto eden bildiri dağıttığı için tutuklandı. Cemgil'e karşı siyasi iktidarın baskıları, eşine yönelik bir şekle bürünerek; Nazife Cemgil, Ankara'dan Yozgat'a sürgün edildi. Adnan Cemgil'in de birkaç yıl Yozgat'ta kalmasının ardından Nazife Hanımın istifasıyla İstanbul'a döndüler. Bu dönemde Adnan Cemgil, Emekli Sandığı Reklam Bölümü'nde çalışarak, takma adla şiir ve yazılar yazdı, İstanbul Şehir Tiyatrosu'nda figüranlık ve tanıdıklarının su dağıtan kamyonunda evlere su taşıyıp sakalık yaptı. Kısa ömürlü olan bir bakkal dükkânı açtı.
1961 yılında eşiyle birlikte "Evren Yayınevi"ni kurup, ansiklopedi çıkardı. Çevirmenliğinin yanı sıra kurucuları arasında yer aldığı Türkiye İşçi Partisi içinde kuramsal çalışmalar ve eylemlere destek verdi. Seçimler sırasında 1965 yılında Bursa'da Komünizmle Mücadele Derneği'nin yönlendirdiği bir grubun saldırısına uğradı. 31 Mayıs 1971 tarihinde oğlu Sinan Cemgil'i Nurhak Dağlarında meydana gelen bir çatışmada kaybeden yazar; çevirilerini sürdürdü, Cumhuriyet gazetesi ve Yeni Ortam'da yazılar yazdı. Romain Roland, Diderot, Emile Zola, Vincente Blasco Ibanez, Balzac, Tagore, Roger Martin, Pirandello, Sillanpaa, Amado, Gramsci'den otuz beş kadar eseri Türkçeye kazandırdı. Cenazesi, 23 Kasım’da toprağa verildi.
Eserleri
İlim Karşısında Irk Meseleleri: Etütler (1945)
Nâzım Hikmet’in Yaşadığı Adalet Dramı ve Açlık Grevi Olayındaki Gerçekler (1993)
Çevirileri
Platon: Menon (1942)
Platon: Epinomis (1943)
Rolland, Romain: Gündoğarken (1944)
Rolland, Romain: Jean-Christaphe (1945)
Diderot, Denis: Görenlerin Yararına Körler Hakkında Mektup (1945)
Diderot, Denis: Romeo’nun Yeğeni (1946)
Diderot, Denis: Kaderci Jacques ile Efendisi (1949)
Maurier, Daphné: Jamaika Hanı (1956)
Rouselet, Marcel: Adalet Tarihi (1963)
Denoyer, Pierre: Modern Basın (1963)
Diderot, Denis: Rahibenin İsyanı (1965)
Philippe H. É riat: Aşk Çocuğu (1965)
Tagore, Rabindranath: Gora (1966)
Romain Rolland: Yaşama Sevinci (1966)
Sillanpaa, Frans Emil: Taşra Kızı: Silja (1967)
Herzog, Emile Salomon Wilhelm: Aile Çevresi (1968)
Rolland ,Romain: Sevgi Çağı (1968)
Diderot, Denis: Felsefe Konuşmaları (1968)
Allendy, René Félix: Problem Çocuklar (1968)
Zola, Emile: Germinal (1968)
Renouvin, Pierre: Birinci Dünya Savaşı Tarihi [1914-1918] (1969)
Garaudy, Roger: Karl Marx’ın Fikir Dünyası (1969)
Zola, Emile:Bir Aşk Hikâyesi (1969)
Saint-Exupery, Antoine: Gece Uçuşu (1969)
Blasco Ibanez, Vivente: Baharlar Açarken (1970)
Zola, Emile: Therese Raquin (1970)
El-Malik, Enver Abdal: Çağdaş Arap Düşüncesi: Bağımsızlık Sosyalizm-Müslüman Kardeşlerden Marksizm’e Kadar (1971)
Pirandello, Luigi: Gölgelenmiş Yıllar (1971)
Sajer, Guy: Askerin Öyküsü (1972)
Zola, Emile: Nana (1972)
Amado, Jorge: Gecenin Çobanları (1973)
Gorki, Maksim: Klim Samgin’in Hayatı: Kırk Yıl (1975)
Imbert, Paul: Osmanlı İmparatorluğu’nda Yenileşme Hareketleri: Türkiyenin Meseleleri (1981)
Gramshi, Antonio: Hapishane Defterleri: Seçmeler (1986)
Martin Du Gard, Roger: Thibault’lar (1987)
Platon: Diyaloglar (1989)
Diderot, Denis: Rahibe (1993)
Kaynakça
https://www.biyografya.com/biyografi/5858 [Erişim: 27.03.2021]
https://tr.wikipedia.org/wiki/Sinan_Cemgil[Erişim: 27.03.2021]
https://tr.wikipedia.org/wiki/Adnan_Cemgil[Erişim: 27.03.2021]
https://canyayinlari.com/kisidetay/cevirmenler/10868/adnan-cemgil/
http://www.toplukatalog.gov.tr/index.php?_f=1&the_page=&cwid=2&keyword=adnan+cemgil&tokat_search_field=1&order=0&command=Tara#alt[Erişim: 27.03.2021]
https://www.iskultur.com.tr/yazarlar/adnan-cemgil[Erişim: 27.03.2021]
https://www.youtube.com/watch?v=KaeACda2QOA&ab_channel=HerHayatBirHikayedir-Belgesel[Erişim: 27.03.2021]
https://kasif.mkutup.gov.tr/OpacArama.aspx?Ara=Adnan%20Cemgil&DtSrc=0&fld=-1&NvBar=0[Erişim: 27.03.2021]
Hazırlayan: Bahire Maniga
