Edebiyat Fakültesi Mütercim Tercümanlık Bölümü

Necati Zekeriya

Hakkında

Yugoslavya Krallığı idaresindeki Üsküp şehrinde 11 Kasım 1928 tarihinde doğdu. Balkan Türkleri edebiyatında (özellikle Yugoslavya’da) önde gelen isimlerden biri olmuştur. Babası müzisyen, annesi ise avukat olan Necati Zekeriya’nın ilk olarak Arap bir hocadan dersler aldığı bilinmektedir. Daha sonrasında ise Sırpça eğitim veren Krallık Yugoslavya Devlet İlkokuluna kaydoldu. İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması nedeniyle eğitimi yarıda kalmış ve savaş yıllarında kahveci çırağı, ayakkabıcı, manifaktür çırağı olarak çalıştı. Lise öğrenimini savaş sonrasında ancak Türk öğretmenler için açılan kurslarda tamamlayabilen sanatçı, 1947-48 yıllarında İrfan Okulu’nda bir yıl öğretmenlik yaptı. Ardından Felsefe Fakültesinde bir süre yükseköğrenim gördü.

Sanat hayatına yetişkinlere yönelik şiirle başlamıştır. İlk şiiri, Birlik gazetesinde 1947 yılının Eylül ayında yayımlanmıştır. 1949 yılında yayımlanan Makedonya Genç Türk Yazarlarının Eserleri adlı kitapta Necati Zekeriya’nın on dört şiiri vardır. Eserlerinin büyük bölümü ülkedeki komşu dillere çevrildi. Bunda öğretmen kökenli olması yanında, eski Yugoslavya’da okullarda okutulan lektür kitaplarına duyulan ihtiyaç da rol oynadı.

Sevinç ve Tomurcuk adlı çocuk dergilerini yirmi yıl kadar yönetti. 1944’ten beri yayımlanmakta olan Birlik gazetesinin başyazarlığına geçti (1969). Sesler adlı toplum-sanat dergisinin çıkarılmasında ve Birlik adlı yayın teşkilâtı aracılığıyla Türkçe çocuk kitaplarının neşrinde büyük çaba harcadı. 1973’te bazı politik sebepler yüzünden görevinden alındı. 1975’te Priştine’de yayımlanan Tan gazetesine geçti; 1979’da yine burada çıkarılan Kuş adlı çocuk dergisini yönetti.

Türkçe’den Sırpça ve Boşnakça’ya Makedon diline çeviriler yapmak suretiyle Türk edebiyatını Yugoslavya’da, bu dillerden Türkçe’ye yaptığı çevirilerle de Yugoslav edebiyatını Türkiye’de tanıtarak iki ülke arasında bir tür kültür elçiliği yapmıştır. Kültür elçiliği unvanını, o günkü Türk edebiyatını Yugoslavya sınırları içerisinde yaşayan Türklere; dönemin çağdaş Yugoslav edebiyatını, özellikle şiirini ise Türkiye’de tanıtmak yoluyla almıştır. Struga Akşamları ,On Makedon Ozanı, Yugoslav Hikâye Antolojisi, Çağdaş Yugoslav Şiiri Antolojisi, , Çağdaş Makedonya Şiiri, gibi seçkiler dışında Radovan Pavlovski’den Göl Ülkesi, Vasko Popa’dan İçimizdeki ve Mateya Matevski’den Güzellik Üçgeni gibi eserleri Türkçeye kazandırmıştır. 1949 yılında Üsküp’te yayımlanan Makedonya Genç Türk Yazarlarının Eserleri adlı antolojide onun şiirlerine de yer verilmiş, 1950’de Makedonya Halk Cumhuriyeti hükümetinin edebiyat ödülünü kazanan ilk Türk yazarı olmuştur. Günümüzde Makedonya sınırları içerisindeki Makedonca, Arnavutça ve Türkçe eğitim veren okulların lektür listelerinde de Harfler Ne Yer ve Orhan adlı eserler yer bulmaktadır.

Yugoslav çocuk yazarı Jovan Jovanović Zmaj'ın çeviri yoluyla tanıtılmasındaki katkısı nedeniyle Zmay Ödülü'nü aldı (1983, Yugoslavya) ve 10 Haziran 1988 tarihinde Novi Sad’da vefat etti.

Eserleri

Bizim Sokağın Çocukları (1961)

Çiçek (1963)

Makedon Hikâyeleri Antolojisi (1969)

Güzel Nedir Çirkin Nedir (1970)

Güzel Nedir? Çirkin Nedir? (1970)

Nobel'cilerden Çocuk Hikâyeleri (1971)

Orhan (1973)

Çağdaş Yugoslav Hikâyeleri Antolojisi (1975)

Nobel‘cilerden Çocuk Hikayeleri (1976)

Çağdaş Makedonya Şiiri (1978)

Uçun Kuşlar Uçun (1978)