Zaven Biberyan
Hakkında
Ermeni asıllı sosyalist bir Türk roman yazarı ve çevirmen olan Zaven Biberyan, 1921 yılında İstanbul Kadıköy’de dünyaya geldi. İlk eğitimini Kadıköy Aramyan-Uncuyan ve Dibar Gırtaran (Sultanyan) Ermeni ilkokullarında alan Biberyan, sırasıyla Saint Joseph Lisesi ve İstanbul Ticari İlimler Akademisi'nde eğitim gördü. Daha sonra İstanbul ve Beyrut’ta Ermeni dilinde yayımlanan gazetelerde çalıştı.
Ermenice kaleme aldığı “Üç Arkadaştık” adlı eseri 1945 yılında Samanak gazetesinde yayımlandı. 1946 yılında Nor Lur adlı gazetedeki Al Gı Pave (Artık Yeter) başlıklı yazısından dolayı hapis yattı. Bu yazısı Ermeniler aleyhinde tutuma ve Ermeni karşıtı yayınlara karşı yazılmıştı. Daha sonra bulunduğu işlerden de sosyalist düşüncelerinden ötürü baskılar görerek ayrılmak zorunda kalan Biberyan, 1949 yılında Beyrut'a yerleşti. Orada da gazeteciliğe devam etti ve Ermenice yayın yapan Zartonk ve Ararad 'ın yazı işlerinde görev aldı.
1953 yılında İstanbul'a dönerek, Osmanlı Bankası ve Meydan Larousse: Büyük Lugat ve Ansiklopedi 'nin redaksiyon kurulunda görev aldı. Zaven Biberyan, 1960 yılında Marmara gazetesinde yayımladığı politik yazıları ile adından söz ettirdi. 1964’te yayınlamaya başladığı Nor Tar (Yeni Yüzyıl) adlı siyasi ve edebi dergi maddi sıkıntılar nedeniyle kapandı.
1965 Genel Seçimi'nde TİP'ten milletvekili adayı oldu, ancak seçilemedi. 1968’deki seçimlerden sonra Türkiye İşçi Partisi’nden İstanbul Belediye Meclis üyesi oldu.
Jamanak gazetesinde yayınlanan “Krisdoneutyan Vağhcanı” (Hıristiyanlığın Sonu) adlı yazı dizisi büyük gürültü kopardı ve dizinin yayını durduruldu.
Biberyan, Varlık Vergisi mağdurlarındandı. Ayrıca askerliğini "Nafıa Askeri" olarak yapmıştı. O dönemde, yani 1940'lı yıllarda pek çok Türkiyeli gayrimüslimle beraber çok sıkıntı çekmişti. Bu konuyla ilgili Mırçünneru Verçaluysı (Karıncaların Günbatımı) adlı romanı 1970 yılında Jamanak gazetesinde tefrika edilmiş ve ölümünden birkaç hafta önce Aras Yayıncılık tarafından yayınlanmıştı. Bu kitap, Babam Aşkale'ye Gitmedi adıyla, 1998'de Türkçeye çevrilmişti.
Türkçe kaleme aldığı tek roman olan “Yalnızlar” ile Ermenice yazdığı diğer öykü ve romanlarında Zaven Biberyan, gerçekçi bir yaklaşım ile birey ve toplum sorunlarını ele aldı. Fransızca ve Ermeniceden pek çok eseri Türkçe’ye kazandırdı. Biberyan’ın diğer romanlarından Lıgırdadzı 2000 yılında, Angudi Siraharner ise 2017 yılında Meteliksiz Âşıklar adı ile yayımlanmıştır.
Zaven Biberyan, 4 Ekim 1984 yılında hayata vefat etti ve Şişli Ermeni Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Eserleri
Lıgırdadzi Veb (1959)
aSovi (1961)
Ankudi Siraharner (1962)
Yalnızlar (1966)
Sinclair, Upton: Sanayi Kralı (1976)
Mrçünneru Verçaluysı (1984)
Çevirileri
Bernal, John Desmond: Marksistler ve Marksist Olmayanlar Arasında Tartışma: İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor? (1966)
Locquin, Jacques [ve başkaları]: Yeni Çin: Dün - Bugün (1966)
Paraf, Pierre: Halk Demokrasileri (1968)
Andonyan, Aram: Balkan Harbi Tarihi (1975)
Gorki, Maksim: Ana (1975)
Balzac, Honoré de: Köylüler (1976)
London, Jack: Tek Özgürlüğüm (1977)
London, Jack: Ay Vadisi (1977)
Kaynakça
https://www.arasyayincilik.com/yazarlar/zaven-biberyan/ [Erişim: Haziran 2021]
https://www.turkedebiyatcilar.net/zaven-biberyan-hayati-eserleri [Erişim: Haziran 2021]
https://tr.wikipedia.org/wiki/Zaven_Biberyan [Erişim: Haziran 2021]
https://www.biyografya.com/biyografi/2915 [Erişim: Haziran 2021]
http://www.toplukatalog.gov.tr/?_f=1&the_page=1&cwid=2&keyword=Zaven+Biberyan&tokat_search_field=1&order=0&command=Tara#1 [Erişim: Haziran 2021]
https://kasif.mkutup.gov.tr/OpacArama.aspx?Ara=Zaven%20Biberyan&DtSrc=0&fld=-1&NvBar=0 [Erişim: Haziran 2021]
Hazırlayan: Vuslat Koç
