Şadan Karadeniz

Hakkında

Çevirmen ve yazar Şadan Karadeniz, İstiklal Madalyası sahibi eski bakan ve avukat olan Raif Bey ile Zehra Hanım'ın kızı olarak 1 Mart 1931 yılında Trabzon'un Vakfıkebir ilçesinde doğdu.

İlkokulu Ankara'da, ortaokulu Trabzon Kız Ortaokulu’nda okudu. Ardından TED Ankara Kolejini bitirdi ve 1951 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu. Lisans bitirme tezini Rudyard Kipling üzerine yazdı. 1967 ve 1968 yıllarında Londra'da BBC Türkçe Yayınlar Bölümünde çalıştı. Bir süre Dışişleri Bakanlığında görev aldı. 1968 ve 1971 yılları arasında TRT Genel Müdürlüğü Merkez Program Dairesinde program uzmanlığı yaptı. Bu görevden sonra Türk Tarih Kurumu'nda uzman çevirmen oldu. Türk Tarih Kurumu tarafından yayınlanan Çeviri adlı derginin yazı üyeliğinde bulundu. Karadeniz, Edebiyatçılar Derneği ve PEN Yazarlar Derneği üyesidir. Bir süre Kültür Bakanlığı’nca yayımlanan dört aylık düşün ve yazın dergisi Çeviri’nin yazı kurulu üyeliğinde bulundu.

1987 yılında ilk yazısı olan “Adları Kalacak Elimizde-Gülün Adı: Roman Açısından Filme Bakış” Cumhuriyet Dergisi’nde yayımlandı. Edebiyat dünyasında ilk olarak Umberto Eco'dan yaptığı çevirilerle tanındı. Eco'nun eserlerinden 1986'da Gülün Adı'nı, 1992'de Foucault Sarkacı'nı, 1996'da Ortaçağı Düşlemek'i çevirdi. Foucault Sarkacı ile 1992 yılında Nokta Dergisi Çeviri Ödülü'nü kazandı. Karadeniz, Katherine Mansfield, Gabriel García Márquez, Elsa Morante, Henri Pirenne, Carlos Fuentes, Georges Simenon, Sylvia Plath, Luigi Pirandello, Giovanni Papini, Fernando Savater, Giorgio Manganelli, Randa Ghazy ve Marcus Aurelius gibi önemli şair ve yazarların eserlerini de çevirdi. İleri derecede İngilizce, İspanyolca ve İtalyanca’ya hakimdi ve çevirilerinde kültür adapteli çeviri anlayışını benimsemiştir. Genel olarak kendi edebi dilinin çok akıcı olduğu düşünülse de çevirilerinde dilde öz Türkçe ısrarı ve alternatif arayışlarıyla akıcılığın bozulduğu eleştirilerine maruz kalmıştır. Öz Türkçeleşme çalışmalarında ortaya koyduğu kelimeleri çevirilerinde kullanmayı amaçlamıştır. Çevirilerinde yazarın anladığı ve hissettiğini aktarma biçimini özümsemiştir.

Karadeniz'in kendi yazdığı ilk eseri olan Uçan Kaçan Sözcüklerin Ardında 1998 yılında yayımlandı. Yazar, günlük türünde kaleme aldığı bu eserinde bir çevirmen olarak yaşamının bazı parçalarını anlattı. 2001'de yayımlanan Ölümsüz Adagio'lar adlı eserinde ise müzik, edebiyat, sinema ve geniş bir çerçeve içinde gezip gördüğü ülkelerin kültürlerinden meydana gelmiş denemelerini topladı. 2010 yılında Ankara Metropolitan Rotary Kulübü tarafından verilen 2010 Meslekte Başarı Ödülü'nü kazandı. Fındık Faresiyle Bilgisayar Faresi adlı, 2004 yılında yayımlanan hikâye kitabında; teknoloji, yalnızlık, zihinsel karmaşa ve yaratıcılık gibi kavramları konu edindi. Karadeniz son eseri olan Bir Dönem, Bir Yaşam'da ise babası Raif Karadeniz'in hayatını kitaplaştırdı. Yazar, hayatına ve çalışmalarına Ankara’da devam etmektedir.

Eserleri

Uçan Kaçan Sözcüklerin Ardında(1998)

Gelgitler (1999)

Ölümsüz Adagio'lar (2001)

Fındık Faresiyle Bilgisayar Faresi, Bilgisayar Öyküleri (2004)

Oyuncular ve Seyirciler (2006)

Bir Dönem Bir Yaşam, Raif KARADENİZ'İN Yaşamı(2013)

Çeviriler