Yusuf Gedikli

Hakkında

Şair, yazar, çevirmen ve edebiyat-tarih araştırmacısı Yusuf Gedikli 1954 yılında Trabzon'a bağlı Akçaabat kazasının Kuruçam köyünde dünyaya geldi. İlkokulu kendi köyünde, ortaokulu Akçaabat'ta bitirdi. Lise eğitimini Van'da sağlık kolejinde tamamladı. 1980 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden, Hüseyin Cavid’in Uçurum ve İblis Tiyatroları adlı tezini vererek mezun oldu. 1984’te Ankara’da Sağlık Bakanlığı’na şube müdürü olarak atandı. 1986’dan itibaren İstanbul liselerinde Türkçe öğretmeni ve yönetici olarak görev yaptı. Yüksek lisansını 1992’de İstanbul Üniversitesine bağlı Basın Yayın Yüksek Okulunda bitirdi. Tezinin adı Azerbaycan Basınında Alfabe Tartışmalarıydı. 1993 yılında başladığı Azerbaycan İlimler Akademisi Nizami Edebiyat Enstitüsü doktora programında Şehriyar’ın Hayatı ve Sanatı (Türkçe Divanı Esası’nda) adlı tezini 17 Mart 1995 günü savunup filoloji doktoru unvanını aldı.

Gedikli 1978’de yılında Sovyetler Birliği döneminde çağdaş Azerbaycan edebiyatı üzerine çalışmaya başladı ve bu alandaki çalışmalarıyla tanındı. Daha sonra yakın Türk tarihiyle ilgilendi. Türkiye’nin problematikleriyle alakalı yazıları dikkatle takip edildi. 2002’den beri Türk kavim, kişi, yer adlarının etimolojileriyle ilgilenen Gedikli Türkoloji alanında önemli çalışmalar ortaya çıkarmıştır.  Etimoloji alanında yaptığı çalışmalar sonucunda MÖ 209 yılına dayanan Çin kaynaklarındaki Türkçe kelimelerin Çince transkripsiyonlarını çözdü. Böylece yüzyıllardır süregelen Türkoloji dil kökeni sorunsallarını çözme başarısını gösterdi.

Anı, anlatı, günlük, seyahatname, araştırma, inceleme, araştırma kategorilerinde eserler kaleme almıştır. Hint-Avrupa dilleri, Hami-Sami dilleri, Moğol dilleri, kökenleri ve fonolojileriyle ilgili araştırmalar gerçekleştirdi.  Azerbaycan Türkçesi’nden çok sayıda eseri Türkiye Türkçesine kazandırdı. Çevirilerinde iki dil arasındaki deyimleri tanıtmayı ve günlük dile harmanlamayı amaçlamıştır ve iki devlet tek millet Çağdaş Azeri Şiiri Antolojisi çalışması ile 1984’te Türkiye Millî Kültür Vakfı Edebiyat Teşvik Ödülü’nü kazandı. Yayın faaliyetleri haricinde Türk dünyasıyla ilgili sosyal faaliyetlere de aktif olarak katıldı. 1989’da kurulan Azerbaycan Türkleriyle Kültür ve Dayanışma Derneğinin kurucuları arasında yer aldı ve derneğin genel sekreterlik görevinde bulundu. Ayrıca bu derneğin yayın organı olan Azerbaycan Türkleri adlı derginin baş redaktörlüğünü yürüttü. Yine 1992’de kurulan Türkmenistan Türkleriyle Dayanışma Derneğinin kurucusu ve ilk genel başkanı oldu. 1993’te kurulan Turan Vakfı’nın da kurucuları arasında yer aldı. İLESAM ve Türkiye Yazarları Birliği üyesidir. 2002’de KKTC’yi Tanıtma Komitesi’ni kurdu ve çeşitli faaliyetler yaptı. Başkanlığı halen devam etmektedir.

Eserleri

Çağdaş Azeri Şiiri Antolojisi (1983)

Şehriyar (1990)

Karabağ Hanlığının Tarihi (1993)

Kıbrıs Meselesi:Nasıl Bir Çözüm? (2002)

Bulgar Türkçesinden Anadoluya kazınan üç kelime: Cağ, Kugar, Harani (2003)

Kuman Adının Kökeni ve Anlamı (2004)

Enver Paşa: Nutukları (2005)

Türk Kavimlerinin Etimolojileri (2006)

Hun Türkçesi Üzerine (2006)

Pontus Meselesi (2010)

Çevirileri

Anonim: Çağdaş Azeri Şiiri Antolojisi (1983)

Anonim: Dost Elinden Gelen Turna (1987)

Handan, Refik Zeha: Azerbeycan’ın Sesi (1987)

Zeynalov, Ferhat: Türk Lehçelerinin Karşılaştırmalı Dilbilgisi (1993)

Samedoglu, Ali: Sihirli Ağaç (1993)

Elçin: Şuşa Dağlarını Duman Bürüdü (1994)

Rızayes, Anar: Beş Katlı Evin Altıncı Katı (1995)

Samedoglu, Yusuf: Kıyamet Günü (1995)

Elçin: Ölüm Hükmü (1996)

Eyvazlı, Ferman: Kaçak Kerem (1998)

Hikmet, Adil: Asya’da Beş Türk (1999)

Karayev, Yaşar:  Belli Başlı Dönemleri ve Zirve Şahsiyetleriyle Azerbaycan Edebiyatı (1999)

Vahabzade, Bahtiyar : Ömürden Sayfalar (2000)

Elçin: Sarı Gelin (2003)

Moses, Kalankatlı: Alban Tarihi (2006)

Koş, Mhitar: Alban Salnamesi (2006)

Kaynakça

https://kidega.com/yazar/yusuf-gedikli-001557 (Erişim: 01.04.2021)

https://www.biyografya.com/biyografi/9505 (Erişim: 01.04.2021)

https://www.biyografi.net/kisiayrinti.asp?kisiid=1689

(Erişim: 01.04.2021)

https://www.iz.com.tr/yusuf-gedikli (Erişim: 01.04.2021)

http://www.akcaabatsanat.com/sanatcilar/akademik-eser/yusuf-gedikli/ (Erişim: 01.04.2021)

www.nadirkitap.com/yusuf-gedikli-ceviri (Erişim: 01.04.2021)

Yazan

Büşra Çekçi