Tahsin Saraç

Hakkında

Yazar, şair, dilbilimci ve çevirmen Tahsin Saraç, 01.01.1930 tarihinde Muş’ta dünyaya geldi. Ortaöğrenimini Erzurum Öğretmen Okulunda tamamladı, ardından Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Fransızca Bölümü'nden mezun oldu. O dönem içerisinde dönem birincilerini Fransa’ya gönderme geleneği vardır, fakat siyasi birtakım sebeplerden dolayı Tahsin Saraç Fransa yerine Hakkâri’ye öğretmen olarak gönderildi. 1953'te, dil sınavını kazanarak Avrupa’ya gitmiştir. Sorbonne’da Fransız dili ve edebiyatı ile ses bilimi üzerine eğitim görmüştür. Yurda döndüğünde 1957-1971 tarihleri arasında Gazi Eğitim Enstitüsü Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne asistan olarak girmiş daha sonra da öğretim görevlisi olmuştur. 1963-1965 yılları arasında Talim ve Terbiye Kurulu üyeliği yapmış, 9 Kasım 1971’de Gazi Eğitim Enstitüsü'nden emekli olmuştur. Bir süre Türk Dili dergisi yazı kurulunda çalışmıştır. 1971’de askerî darbeden sonra iki kez gözaltına alınmıştır. 12 Eylül sonrası kapatılan Türk Dil Kurumu'nun bir alternatifi olarak Dil Derneği'ni kurmuştur.

Küçük yaşta çevresindekilerden etkilenerek Fransız Edebiyatı’na ilgi salmış, Nazım Hikmet okumaya başladıktan sonra da siyasi düşünceleri şekillenmeye başlamıştır. Saraç'ın ilk şiiri 1954 yılında Varlık dergisinde yayımlandı. Daha sonra Dost, Papirüs ve Türk Dili dergilerinde yazdı. İlk şiir kitabını 1964 yılında Bir Ölümsüz Yalnızlık adıyla çıkardı. Bu kitabında ve diğer çıkarmış olduğu kitaplarında dil kullanımındaki Türkçe hassasiyeti, ulus, ozanlık, ezen ve ezilen ilişkisi halk ile devlet münasebetleri ve bireysel duygulara yer verdi. Kendi dönemi içerisinde Öz Türkçe kelime kullanma hassasiyeti yanında ozanlık geleneğine dayanması, toplumculuğu, zaman zaman da İkinci Yeni'yi andıran dil kullanımı ile çağdaşlarına yaklaşan fakat bir bütün olarak hepsinden ayrılan, özgün bir şair kimliğine sahip olan Tahsin Saraç farklı bir noktada kendine yer bulmuştur.

1968'de Güneş Kavgası, 1973'te ise Direnmeler adlı şiir kitabını okuyuculara sundu. Bu eseriyle TRT Şiir Ödülü'nü kazandı.1980'li yıllardan itibaren sözlük çalışmalarına ağırlık veren Saraç, Türkçe-Fransızca sözlük çalışmaları yapmıştır. Ezgiler Ezgisi adlı çevirisiyle 1963’te Millî Eğitim Bakanlığı Üstün Başarı Ödülü’nü alan Saraç, 1964'te Günümüz Fransız Şiiri adlı kitabıyla da Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü'nü kazanmıştır. Çeviri ve sözlük çalışmaları nedeniyle Fransız hükûmeti tarafından kendisine Légion d'Honneur ödülü verildi. Beşinci Frank çevirisi ile 1978’de Ankara Sanat Sevenler Derneği’nin Yılın En İyi Çeviri Ödülü'nü aldı. Macar edebiyatından yaptığı çeviriler nedeniyle de Endre Edy nişanlarıyla ödüllendirildi. 1986 yılında Asya-Afrika Yazarlar Birliği tarafından Saraç'a üstün estetik düzeydeki yapıtlarının yanı sıra yaşamı boyunca emperyalizme ve sömürgeciliğe karşı sürdürdüğü mücadelesinden ötürü Lotus Ödülü verildi.

Dil inkılabı sonrası yapılan çalışmalarda dilin hem özüne döndürülmesi hem de yabancı dillerle etkileşime girerek gelişebileceğini savunmuştur. Çevirilerinde halkın anlayıp başka kültürlerle tanışmasını amaçlamıştır. Kendisinden gerçekçi çizgide ilerleyen sanatçı olarak bahsedilmektedir. Çevirilerini sadece Fransızca’dan Türkçe’ye değil, Türkçe’den Fransızca’ya da gerçekleştirmiştir. Bir röportajında ‘Hiçbir dil, kültür ve edebiyat birbirinden üstün değildir! Hele bi Yunus Emre ile beraber insan olmayı öğrensinler!’’ demiştir.

Kendi şiirleri de birçok yabancı dile çevrilen, çeşitli dergi ve antolojilerde yer alan Tahsin Saraç, 29 Haziran 1989 tarihinde İzmit’te yaşama veda etti.

Eserleri

Bir Ölümsüz Yalnızlık (1964)

Fransızca-Türkçe Argo Sözlüğü (1966)

Güneş Kavgası (1968)

Direnmeler (1973)                            

Fransızca-Türkçe Büyük Sözlük (1976)

Güvercin Kasapları (1978)

Bir Sevgiyi Görüntüleme (1980)                            

Fransızca-Türkçe Okul Sözlüğü (1988)

Batı Kaynaklı Sözcüklere Karşılıklar Denemesi  (1989)

Toplu Şiirler (1989)

Çıplak Kayada Çimlenmek (1989)                                 

Çeviriler

Dağlarca, Fazıl Hüsnü: Choix de Poèmes  (1958)

Asena, Orhan: Les Dieux et les Hommes, Gilgamesh (1961)

Orient: Poètes Turcs Contemporains (1962)

Asena, Orhan: Les Portes (1963)

Giraudoux, J: Ezgiler Ezgisi (1963)

Giraudoux, J: Truva Savaşı Olmayacak (1963)

Anonim: Günümüz Fransız Şiiri (1964)

Lorca, F.G: Yerma (1964)

Adamov, A: Profesör Taranne (1964)

Adamov, A: Herkes Herkese Karşı (1964)

Sartre, J.P: Çark (1964)

Roussin, A: Karı-Koca ve Ölüm (1965)

Malaparte, C: Kadınlar da Savaşı Yitirdi (1965)

Lorca, F.G: Kanlı Düğün  (1966)

Çağan, Sermet: Fabrique Orthopédique (1968)

Julien, Claude: Amerikan İmparatorluğu (1970)

Dağlarca, Fazıl Hüsnü: Hiroshima (1970)

Camus, Albert: İsveç Söylevi- Sanat Üzerine (1970)

Petöfi: Şiirler (1973)

Endre Ady Şiirler (1973)

Emre,Yunus: Poemes (1973)

Asena, Orhan: Un jeu Terrible (1974)

Asena, Orhan: La Peur (1974)

Dilmen, Güngör: Les Orteils ( 1974)

Ağaoğlu, Adalet: Loto (1974)

Asena, Orhan: La Chasse au Chili (1975)

Anonim: Çağdaş Fransız Şiiri Antolojisi (1976)

Dürrenmat, F: Beşinci Frank (1978)

Rimbaud, Arthur: Rimbaud’nun Mektupları (1985)

Kaynakça

https://tr.wikipedia.org/wiki/Tahsin_Sara%C3%A7 (Erişim 05.06.2021)

http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/sarac-tahsin (Erişim 05.06.2021)

https://www.turkedebiyati.org/sairler/tahsin-sarac.html (Erişim 05.06.2021)

http://www.siirparki.com/tsarac.html (Erişim 05.06.2021)

https://www.biyografya.com/biyografi/2528 (Erişim 05.06.2021)

Yazan

Büşra Çekçi